جلسه نوزدهم ( ادامه بحث درآمد ها و هرینه ها )

 

ادامه فصل قبل( ۵)

مانده در آمد شرکت شاهوار  را که مبلغ 000/630 ریال میباشد از تراز آزمایشی  30دی ماه 85 استخراج  و مستقیما در ستون دوم صورت حساب سود و زیان  بشرح فرم زیر می مینویسم

 

درآمد              در آمد نقدی تعمیرات        درآمد غیر نقدی تعمیرات   جمع در آمد ها

ریال   000/280 000/ 350 -------------- 000/630

 

بخش هزینه ها

بعد نوشتن سرفصل  ، بخش هزینه های صورت حساب سود و زیان را  بشرح زیر  ادامه میدهیم

 1 -  عبارت هزینه ها را مانند عبارت درآمد در ابتدای حاشیه راست صورت حساب مینویسیم

2 – در زیر عبارت " هزینه ها " بترتیب نام تمام حسابهای هزینه  را با فاصله ای حدود  یک سانتیمتر از حاشیه راست صورتحساب سود و زیان می نویسیم و مبلغ هر حساب را در مقابل نام آن در ستون اول وارد میکنیم

3 – در زیر آخرین حساب هزینه ، عبارت جمع هزینه ها را  مینویسیم و حاصل جمع هزینه ها را از ستون اول یدست می آوریم و در مقابل عبارت جمع هزینه ها در ستون دوم وارد میکنیم . بطوریکه در شکل زیر ملاحظه میشود حاصل هزینه ها  دی ماه سال 85 شرکت شاهوار  000/270 هزار است که از جمع ستون اول صورتحساب بدست آمده و در مقابل عبارت جمع هزینه ها در ستون دوم نوشته شده است

 

هزینه ها :         هزینه نگهداری آپارتمان        هزینه تبلیغات   جمع هزینه ها

000/200 000/70 --------------

000/270

 

بخش سود یا زیان

بطوریکه گفته شد سود خالص مازاد در آمد بر تمام هزینه ی یک دوره است

اگر هزینه های یک دوره بیش از درآمد آن دوره باشد ، مابه التفاوت را زیان خالص میگویند .

 

 سود و یا زیان خالص را به ترتیب زیر در صورت حساب سود و زیان مشخص میکنند

1 – در زیر عبارت جمع هزینه ها و به موازات آن عبارت سود خالص را می نویسیم

2 – زیر جمع هزینه ها در ستون دوم یک خط میکشیم

3 – حاصل جمع هزینه ها را از جمع در آمد کم میکنیم و حاصل را در مقابل عبارت سود خالص در ستون دوم می نویسیم

4 – زیر مبلغ سود خالص دو خط موازی میکشیم

چنانچه موسسه در یک دوره مالی زیان کرده باشد بجای عبارت سود خالص زیان خالص در ستون دوم نوشته میشود

بطوریکه در  شکل بالا ملاحظه میشود سود خالص شرکت شاهوار در  آذر ماه سال 85 000/360 ریال میباشد که از تفاوت جمع هزینه ها به مبلغ 000/270 ریال و جمع در آمدها بمبلغ 000/630 ریال حاصل شده است

 

سود خالص

------------ 000/360 ------------- -------------

  نحوه تهیه صورتحساب سود و زیان شرکت شاهوار بر اساس مانده حسابهای در آمد و هزینه در تراز ازمایشی مورخه پایان دی ماه 85 در فرم های زیر نشان داده میشود

 

                                                   شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
صندوق موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه درآمد تعمیرات هزینه تعمیر آپارتمان هزینه تبلیغات	000/430 000/630/1 0 000/000/4 000/400       000/200 000/70   000/730/6 ________________	000/100 000/000/6 000/630       000/730 /6 _______________

 

                                                           شرکت شاهوار

                                                 صورت حساب سود و زیان

                                          برای  یکماهه منتهی به 30 دی 1385

 

درآمد :          در آمد تعمیرات   هزینه ها :              هزینه تعمیر آپارتمان               هزینه تبلیغات   جمع هزینه ها :   سود خالص

000/200 000/70 ------------------

000/630           000/270   000/360 _______________

 صورت حساب سرمایه

دومین گزارش که در پایان هر دوره مالی در موسسات انفرادی تهیه میشود صورتحساب سرمایه است

که آنرا صورت حساب تغییرات سرمایه نیز میگویند

صورت حساب سرمایه دارای چهار بخش اصلی میباشد

1 – سرفصل

2 – سرمایه ابتدای دوره

3 – تغییرات سرمایه

4 – سرمایه پایان دوره

شکل و نحویه تکمیل بخشهای صورت حساب سرمایه  شرکت شاهوار بشرح زیر ادامه میابد

 بخش سر فصل : این بخش سه فسمت دارد

الف : نام موسسه شرکت شاهوار

ب : نام گزارش : صورتحساب سرمایه

پ : تاریخ  : برای یک ماهه منتهی به 30 دی ماه 1385

        

                                                      شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی به یکماهه دی ماه سال 1385

 

 

بخش سرمایه ابتدای دوره:

بعد از نوشتن سرفصل ،بخش سرمایه ابتدای دوره را در صورتحساب سرمایه بترتیب زیر تکمیل میکنیم

الف : عبارت " سرمایه نام صاحب سرمایه" و تاریخ ابتدای دوره را در نخستین سطر از حاشیه راست صورتحساب سرمایه مینویسیم . در مقابل این عبارت ،سرمایه ابتدای دوره را از تراز آزمایسی یا دفتر کل استخراج و در وارد میکنیم

                                                     شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی  به دی ماه سال 1385

 

سرمایه آقای امیدوار  در ابتدای دوره

ریال   000/000/6

  بطوریکه در شکل فوق ملاحظه میکنید مبلغ 000/000/6 ریال سرمایه آقای امیدوار در ابتدای دی ماه سال 1385 که از تراز آزمایشی استخراج شده در این بخش وارد شده

 بخش تغییرات سرمایه

پس از وارد کردن سرمایه اول دوره، این بخش را بترتیب زیر ادامه میدهیم

در زیر عبارت سرمایه گذاری اولیه و به موازات آن" عبارت اضافه" میشود را  می نویسیم و بعد از عبارت اضافه میشود عبارت  "سود خالص : را نوشته و در مقابل آن رقم سود خالص را وارد میکنیم .درصورتی که موسسه زیان داشته باشد بجای عبارت "اضافه میشود" عبارت " کسر میشود و بجای عبارت سود خالص عبارت " زیان خالص " را نوشته و در مقابل آن رقم " زیان خالص " را وارد میکنیم

بطوریکه قبلا ملاحظه کردید سود خالص شرکت شاهوار مبلغ 000/360 ریال در این بخش درج شده است ( در برخی از موسسات  زیان خالص را در داخل پرانتز قرار میدهند)

 

اضافه میشود : سود خالص

000/360

 

بخش سرمایه پایان دوره

سرمایه پایان دوره از جمع جبری سرمایه اول دوره و خالص تغییرات سرمایه بدست می آید و به ترتیب زیر در صورت حساب سرمایه منعکس میشود

الف : زیر رقم خالص تغییرات خط میکشیم

ب : عبارت " سرمایه نام صاحب حساب موسسه " در تاریخ آخرین روز دوره مالی را از ابتدای حاشیه راست در آخرین سطر صورتحساب سرمایه وارد میکنیم و در مقابل آن ر قم سرمایه پایان دوره را مینویسیم

پ : زیر رقم سرمایه پایان دوره دو خط موازی میکشیم

 

سرمایه پایان دوره آقای امید وار در 30 دی 1385

000/360/6 ---------------- ----------------

 

 بطوریکه در شکل بالا ملاحظه میشود سرمایه اقای امید وار در پایان دوره یعنی در تاریخ 30 دی ماه سال 1385  مبلغ 000/360/6 ریال میباشد که از حاصل جمع سرمایه ابتدای دوره (000/000/6 ریال) و سود خالص دی ماه (000/360) ریال حاصل شده است

 

صورت حساب سرمایه

یک گزارش مالی است که در آن سرمایه ابتدای دوره ، تغییرات سرمایه در طول دوره ، و سرمایه پایان دوره مالی منعکس میشود

 

 

اطلاعات لازم برای تهیه صورتحساب سرمایه از صورت سود و زیان و تراز آزمایشی بدست می آید

نحوه تهیه صورت حساب سرمایه  شرکت شاهوار برای یک ماهه دی ماه سال 1385 در زیر نشان داده شده است

 

                                                    شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
صندوق موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه درآمد تعمیرات هزینه تعمیر آپارتمان هزینه تبلیغات	000/430 000/630/1 0 000/000/4 000/400       000/200 000/70   000/730/6 ________________	000/100 000/000/6 000/630       000/730 /6 _______________

 

 

                                                            شرکت شاهوار

                                                         صورت سود و زیان

                                          برای یکماهه منتهی به 30 دی 1385

 

درآمد :          در آمد تعمیرات   هزینه ها :              هزینه تعمیر آپارتمان               هزینه تبلیغات   جمع هزینه ها :   سود خالص

000/200 000/70 ------------------

000/630           000/270   000/360 _______________

 

                                                       شرکت شاهوار

                                                 صورتحساب سرمایه

                                 برای یکماهه منتهی 30دی ماه  1385

 

سرمایه آقای امیدوار  در ابتدای دوره 1 دی 85 اضافه میشود : سود خالص   سرمایه آقای امیدوار در 30 دی 1385

ریال   000/000/6 000/360   000/360/6   ---------------------

  

ترازنامه

تراز نامه صورتی است که در آن داراییها، بدییها ، و سرمایه در پایان یک دوره مالی منعکس میشود . بدین ترتیب وضعییت مالی موسسه در یک تاریخ مشخص ، گزارش میشود.

در تهیه صورتهای مالی ابتدا صورت سود و زیان ،سپس صورتحساب سرمایه و بالاخره تراز نامه تهیه میشود، زیرا برای صورتحساب سرمایه به رقم  سود و زیان و یرای تر ا ز نامه به سرمایه پایان دوره نیاز است

 

تراز نامه

صورت وضعیت مالی یک موسسه در یک تاریخ معیین است  که در آن داراییها و یدییها و  سرمایه آن موسسه منعکس میشود

  

تراز نامه پنج بخش اصلی دارد

1 – سرفصل

2 – دارایی

3 – بدهی

4 – سرمایه

5 – تراز

نحوه تکمیل بخشهای مختلف تراز نامه را در ادامه مثال شرکت شاهوار  تشریح میکنیم

 بخش سرفصل : این بخش بانوشتن موارد زیر در سه سطر بیان میشود

الف : نام موسسه : شرکت شاهوار

ب : نام گزارش : تراز نامه

پ : تاریخ 30 دی ماه 1385

شرکت شاهوار

تراز نامه

30 دی 1385

 

 

بطوریکه ملاحظه میشود تاریخ گذاری تراز نامه با تاریخ گذاری صورت سود و زیان و صورتحساب سرمایه یکسان نیست .

تاریخ تراز نامه به یک زمان معیین _ 30 دی 1385 ) عطف دارد در صورتی که  صورتحساب سود و زیان و صورتحساب سرمایه به دوره ای از زمان ( یک ماهه دی 1385 ) مربوط میشود.

 

بخش دارایی:  این بخش تراز نامه را بترتیب زیر تکمیل میکنیم و شکل آن نیز  نشان داده میشود

الف : عبارت دارایی را در سمت راست  تراز نامه مینویسیم

ب : در بالای ستون مبلغ واحد اندازه گیری اقلام ( در ایران ریال ) را مینویسیم

پ : حسابهای داریایی را بترتیب قابلیت تبدیل به نقد در زیر عبارت دارایی فهرست میکنیم

بطوریکه در شکل زیر دیده میشود داراییهای شرکت شاهوار به ترتیب فوق در این بخش تراز نامه آمده است

 

دارایی :   موجودی صندوق موجودی بانک آپارتمان اثاثه

ریال   000/430 000/630/1 000/000/4 000/400

  

بخش بدهی : این بخش را بترتیب زیر تکمیل می نماییم

الف : عبارت بدهی را در سمت چپ ترازنامه می نویسیم

ب : در بالای ستون مبلغ واحد اندازه گیری اقلام ( در ایران ریال ) را می نویسیم

پ – حساب های بدهی را به ترتیب سررسید پرداخت ، در زیر عبارت بدهی فهرست میکنیم

ج : مانده هر حساب را در مقابل نام حساب وارد میکنیم

د : در زیر آخرین حساب بدهی عبارت جمع بدهی را مینویسیم

ذ : با کشیدن یک خط در زیر آخرین رقم بدهی ، جمع بدهی را تعیین و در مقابل عبارت جمع بدهی وارد میکنیم

چون بدهی شرکت شاهوار از یک قلم تشکیل شده است تعیین جمع بدهی لازم نیست

بطوریکه در شکل زیر ملاحظه میکنید مانده حساب بستانکاران در این بخش تراز نامه منعکس گردیده است

 

بدهی :         بستانکاران

ریال   000/100

 

بخش سرمایه :این بخش بترتیب زیر تکمیل  میشود

الف : عبارت سرمایه را پس از جمع عبارت " جمع بدهی" در طرف چپ ترازنامه میاوریم

ب : عبارت سرمایه ، نام صاحب سرمایه و تاریخ انتهایی دوره مالی را در زیر آن مینویسیم و در مقابل آن رقم سرمایه صاحب حساب موسسه در پایان دور مالی را از صورتحساب سرمایه استخراج و در ستون مبلغ وارد مینماییم

یطوریکه در شکل زیر ملاحظه میشود سرمایه آقای امیدوار در پایان دی ماه سال 85 که در بخش تراز نامه شرکت شاهوار منعکس شده برابر رقم سرمایه مندرج در صورتحساب سرمایه است

 

سرمایه:          سرمایه اقای امیدوار در تاریخ 30 دی 1385

ریال   000/360/6

 

بخش تراز : پس از آنکه تمامی اقلام به تراز نامه وارد شد باید تساوی جمع دارایی با جمع بدهی و سرمایه اثبات شود . بدین منظور این بخش از تراز نامه به ترتیب زیر تکمیل میشود

 

 الف: جمع دارایی را تعیین و در زیر خط در ستون مبلغ وارد میکنیم و در مقابل این رقم عبارت جمع داریی را مینویسیم

ب: جمع بدهی و سرمایع را تعیین و در  زیر خط در ستون مبلغ وارد میکنیم

پ : زیر مبلغ جمع نهایی هر ستون در دو طرف تراز نامه دو خط موازی میکشیم

ج : جمع دارایی با جمع بدهی و سرمایه در تراز نامه همواره مساوی است و در یک تراز نوشته میشودو این یکی از  دلایلی است که این گزارش را تراز نامه میگوسند

بطوریکه که در شکل زیر میبیندجمع دارایی شرکت شاهوار در پایان دی ماه سال 85 مبلغ 000/460/6 ریال است که با جمع یدهی و سرمایه این شرکت هم تراز است

 

جمع دارایی	ریال	جمع بدهی و سرمایه	ریال
	000/460/6 ---------------		000/460/6 ---------------

 

 نحوه تهیه تراز نامه شرکت شاهوار بر اساس مانده حساب های دارایی و بدهی که در تراز آزمایشی پایان دی ماه و سرمایه پایان دی ماه آقای امیدوار در صورتحساب سرمایه منعکس است در زیر نشان داده میشود

                                                    شرکت شاهوار

                                                       تراز آزمایسی

                                                      تاریخ30 دی85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
صندوق موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه درآمد تعمیرات هزینه تعمیر آپارتمان هزینه تبلیغات	000/430 000/630/1 0 000/000/4 000/400       000/200 000/70   000/730/6 ________________	000/100 000/000/6 000/630       000/730 /6 _______________

 

                                                   شرکت شاهوار

                                              صورتحساب سرمایه

                                 برای منتهی  به دی ماه سال 1385

 

سرمایه آقای امیدوار  در ابتدای دوره اضافه میشود : سود خالص   سرمایه آقاس امیدوار در 30 دی 1385

ریال   000/000/6 000/360   000/360/6   ---------------------

 

                                                 شرکت شاهوار

                                                        تراز نامه

                                                    30 دی 1385

 

دارایی :   موجودی صندوق موجودی بانک آپارتمان اثاثه       جمع دارایی	ریال     000/430 000/630/1 000/000/4 000/400	بدهی :         بستانکاران   سرمایه:          سرمایه اقای  امیدوار در تاریخ 30 دی 1385   جمع دارایی و سرمایه	ریال     000/100   000/360/6
	000/460/6 ---------------		000/460/6 ----------------

 بستن حسابهای در آمد و هزینه ها:

 قبلا گفته شد که حسابهای درآمد و هزینه بخشی از حساب سرمایه است  که در طول سال برای جمع آوری اطلاعات لازم برای تهیه صورت سود و زیان مورد استفاده قرار میگیرد. پس از آن که صورتهای مالی تهیه شد ، مانده حسابهای درآمد و هزینه  باید به حساب سرمایه منقل شود . انتقال مانده حساب های درآمد و هزینه را به حساب سرمایه اصطلاحا بستن حساب های در آمد و هزینه گویند

 

انتقال مانده حساب های درآمد و هزینه را به حساب سرمایه اصطلاحا بستن حساب های در آمد و هزینه گویند

 

 دلایل بسته شدن حسابهای درآمد و هزینه

الف : تفکیک درآمد و هزینه های یک دوره مالی از درآمدو هزینه های دوره مالی بعد

 ب : تطبیق مانده حساب سرمایه در دفتر کل با مبلغ سرمایه در تراز نامه

 با بستن حسابهای در آمد و هزینه :

الف : مانده حسابهای در آمد و هزینه یک دوره مالی صفر میشود

 ب   :  سود و زیان دوره مالی به حساب سرمایه انتقال می یآبد

 حسابهای درآمد و هزینه در پایان دوره مالی به کمک یک حساب واسط بنام خلاصه سود و زیان با انجام ثبتهای زیر بسته میشود

1 – با یک ثبت ، حساب و یا حسابهای درآمد معادل مانده ای که دارند ،بدهکار و در مقابل آن حساب خلاصه سود و زیان بستانکار میشود بدین ترتیب درآمد به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و بسته میشود

2 – با ثبت بعدی حسابهای هزینه معادل مانده ای که دارند ، بستانکار و در مقابل ،حساب خلاصه سود و زیان بدهکار میشود. در نتیجه هزینه ها به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و بسته میشود

 3 – پس از انتقال اقلام بالا ، حساب خلاصه سود و زیان مانده گیری میشود . چنانچه مانده این حساب بستانکار باشد، سود خالص دوره را نشان میدهد که در اینصورت ،حساب خلاصه سود و زیان معادل مانده ای که دارد بدهکار و در مقابل حساب سرمایه بستانکار میشود بدین ترتیب سود به حساب سرمایه منتقل و حساب خلاصه سود و زیان بسته میشود

 اگر مانده حساب خلاصه سود و زیان بدهکار باشد ، زیان دوره را نشان میدهد که در این صورت ، حساب خلاصه سود و زیان معادل مانده ای که دارد بستانکار و در مقابل حساب سرمایه بدهکار میشود و بدین ترتیب ، زیان خالص به حساب سرمایه منتقل و حساب خلاصه سود و زیان بسته میشود

 طرز بستن حسابهای درآمد و هزینه در پایان دوره مالی را در قالب مثال شرکت شاهوار در زیر تشریح میکنیم چنین فرض کردیم که دوره مالی شرکت شاهوار یک ماهه منتهی به 30 دی 1385 است

بستن حساب درآمد

حسابهای درآمد تعمیرات در 30 دی ماه معادل 000/630 ریال مانده بستانکار دارد و این حساب را به مبلغ مانده ای که دارد بدهکار و در مقابل حساب خلاصه سود و زیان را  به همین مبلغ بستانکار میکنیم. در نتیجه درآمد دی ماه به  حساب خلاصه سود و زیان منتقل و حساب درآمد تعمیرات بسته میشود

 

 

ثبت روزنامه

 

 

 

30 دی ماه1385                                           بدهکار                  بستانکار

 

      در آمد تعمیرات                                      000/630                      

                   خلاصه سود و زیان                                                 000/630

 

      بستن حساب در آمد تعمیرات

 

 

انتقال به حسابهای دفتر کل

                                            در آمد تعمیرات

 

30 دی 000/630

مانده 000/630

                                    خلاصه حساب سود و زیان

 

30 دی 000/630

  بستن حساب های هزینه :

حساب های هزینه شرکت شاهوار در پایان دی ماه دارای ما نده های بدهکار زیر است

 

 هزینه نگهداری آپارتمان:                                  000/200                                      

 هزینه تبلیغات                                                 000/70

                                                                ------------------

جمع                                                             000/270                                                            

                                                                ----------------

                                                                ---------------

 

حسابهای هزینه شرکت شاهوار را معادل مانده ای که هر یک دارد بستانکار و در مقابل ، حساب خلاصه سود و زیان را معادل جمع این هزینه ها (000/270)  بدهکار میکنیم . در نتیجه هزینه های دی ماه به حساب خلاصه سود و زیان منتقل و حسابهای هزینه بسته میشود

 

 

  ثبت روزنامه

 

 

 

30 دی ماه1385                                     بدهکار              بستانکار

 

       خلاصه سود و زیان                         000/270

                 

                  هزینه نگهداری آپارتمان                                000/200

                   هزینه تبلیغات                                           000/70

 

       بستن حساب های هزینه

 

 

                       

 انتقال به حسابهای دفتر کل

 

                                    هزینه نگهداری آپارتمان

 

مانده 000/200

30 دی 000/200

 

 

                                           هزینه تبلیغات

 

مانده       000/70

30 دی    000/70

 

 

                                     خلاصه سود و زیان

 

30 دی 000/270

30 دی ماه  000/630

    بطوریکه ملاحظه میشود در ثبت فوق دو قلم بدهکار و یک قلم بستانکار شده است . هر ثبتی که بیش از یک قلم بدهکار و یا یک قلم بستانکار داشته باشد ثبت مرکب می نمامند

   بستن حساب خلاصه سود و زیان :

 گفته شد که حساب های در آمد و هزینه در پایان دوره مالی به حسابی واسط بنام خلاصه سود و زیان بسته میشود تا سود و زیان دوره مالی در دفاتر تعیین و به حساب سرمایه انتقال یابد و حساب خلاصه سود و زیان پس از بستن حسابهای درآمد و هزینه ها در زیر نشان داده میشود

 

                                   خلاصه سود و زیان                                      

 

هزینه ها       000/270                  --------------

در آمد تعمیرات   000/630                       ------------ مانده سود خالص 000/360

 

بطوریکه ملاحظه میکنید  حساب خلاصه سود و زیان مبلغ 000/360 ریال مانده بستانکار دارد که سود خالص شرکت شاهوار را در دی ماه نشان می دهد . مانده این حساب به ترتیب زیر به حساب سرمایه نقل و حساب  خلاصه سود و زیان بسته میشود

 

 

ثبت روزنامه

 

 

 

30 دی ماه1385                                     بدهکار              بستانکار

 

       خلاصه سود و زیان                        000/360

                 

                  سرمایه                                                   000/360

 

       بستن  خلاصه سود و زیان

 

  

انتقال به حسابهای دفتر کل

 

                                   خلاصه سود و زیان

 

30 دی      000/270                -------------  30دی      000/360

30 دی 000/630           ----------- مانده    000/360

  

                                     سرمایه آقای امیدوار

 

مانده       000/6000 30 دی      000/360

 

 

 

حساب خلاصه سود و زیان

 

حسابی است در دفتر کل که حسابهای درآمد و هزینه در پایان دوره مالی به آن بسته میشود . و مانده این حساب سود و یا زیان خالص دوره را نشان میدهد که به حساب سرمایه انتقال می یابد

 

 

 

 

 

 تراز آزمایشی اختتامی

بطوریکه که گفته شده  حساب های درآمد و هزینه در پایان دوره مالی بسته می شود . حسابهایی که در پایان دوره مالی بسته میشود را حسابهای موقت می گویند . پس از بستن حساب های موقت برای آزمون توازن حسابهای دفتر کل و اطمینان از درستی عملیات مربوط به بستن حساب ها ، از مانده حسابهای دفتر کل ترازی گرفته میشود که به آن تراز آزمایشی اختتامی گفته میشود

 

تراز آزمایشی اختتامی شرکت شاهوار در پایان دی ماه 1385  بشرح زیر تهیه شده است

بطوریکه ملاحظه میشود نام و مانده حسابهای منعکس در تراز آزمایشی اختتامی و تراز نامه پایان دی ماه شرکت شاهوار یکسان میباشد

 

                                                              شرکت شاهوار

                                                                  تراز نامه

                                                                  30 دی 1385

 

دارایی :   موجودی صندوق موجودی بانک آپارتمان اثاثه       جمع دارایی	ریال     000/430 000/630/1 000/000/4 000/400	بدهی :         بستانکاران   سرمایه:          سرمایه اقای  امیدوار در تاریخ 30 دی 1385   جمع  بدهی و سرمایه	ریال     000/100         000/360/6
	000/460/6 ---------------		000/460/6 ----------------

 

 

                                                 شرکت شاهوار

                                                  تراز آزمایشی اختتامی

                                                      تاریخ30 دی85

 

نام حساب	مانده بدهکار	مانده بستانکار
صندوق موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه	000/430 000/630/1 0 000/000/4 000/400         000/4600/6 ________________	000/100 000/360/6     000/460 /6 _______________

 

 

 

تراز آزمایشی اختتامی

 

ترازی است آزمایشی که در پایان دوره مالی پس از بستن حسابهای موقت از مانده حسابهای دفتر کل تهیه میشود

 

 

جلسه هجدهم (درآمد ها و هرینه ها)

 فصل ۵

درآمد و هزینه ها

 در جلسات قبل نحوه ثبت رویدادهای مالی را در دفاتر روزنامه و کل فرا گرفتیم و در قالب یک شرکت فرضی (شاهوار) آنها را نشان دادیم و این رویداد ها دارای مشخصه زیر بود

1 – بر معادله حسابداری اثر داشت

2 – سرمایه را تغییر نمی داد

اما هنگامی که یک موسسه درآمدی بدست میاورد و یا هزینه ای را برای اجرای عملیات متحمل میشود سرمایه موسسه تغییر میکند.

در آمد ، سرمایه را افزایش میدهد

هزینه، سرمایه را کاهش میدهد

                                           سرمایه

 

- هزینه

+ درآمد

 

 

تعریف در آمد :

در آمد افزایش در سرمایه است که از فروش کالا یا خدمات به مشتریان حاصل میشود

اصل تحقق در آمد

شناسایی . ثبت درآمد در زمان فروش کالا یا انجام دادن خدمت است اعم از اینکه بهای آن نقدا وصول شده یا نشده باشد

درآمد در موسسالت خدماتی

موسسات خدماتی بر حسب نوع کسب و کار از فعالیت های گوناگون نظیر : تعمیرات ، حمل و نقل کلا و مسافر ، چاپ ، و 0000 در آمد کسب میکنند هنگامی که یک موسسه در آمد کسب میکند ، دارایی و سرمایه خود را افزایش میدهد . در آمد موسسه را میتوان بحساب سرمایه بستانکار نمود . اما برای آنکه در آمد یک موسسه در هر دوره زمانی مشحص شود در آمد های کسب شده را بجای حساب سرمایه به حساب درآمد های مختلف بستانکار میکنند

 

                                            درآمد

 

+ بستانکار

 

 

انواع در آمد در موسسات خدماتی

1 -  ار طریق فروش نقد خدمات

2 – از طریق فروش نسیه خدمات

در آمد نقدی : دریافت پول نقد از مشتری بابت فروش خدمات که در معادله حسابداری باعث افزایش دارایی میشود و از طرف دیگر سرمایه نیز  افزایش میکند

 

 

اثر در آمد بر معادله حسابداری

 

     دارایی                       =             بدهی             +         سرمایه

دارایی(موجودی نقدی)                بدهی تغییر نمی کمد    سرمایه افزایش میابد

افزایش میابد       

 

تذکر: تمامی مثالهای این فصل ادامه تمرین ارایه شده در جلسه 11 میباشد

مثال :

فرض کنید شرکت شاهوار در پی عملیات گذشته (آذرماه 85) در تاریخ 5 دی ماه 1385 بابت تعمیر  سیستم های رایانه ای موسسه آموزشی نیکان مبلغ 280000 ریال دریافت کرده است . نحوه تجزه و تحلیل و ثبت این در آمد در حساب های شرکت شاهوار  بشرح جدول ذیل منعکس  میشود

 

5 دی ماه 1385 دریافت 000/280 ریال بابت تعمیر سیستم های رایانه ای موسسه نیکان
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
موجودی صندوق معادل مبلغ 000/280 ریال افزایش یافته	افزایش دارایی بدهکار  میشود	بدهکار : موجودی صندوق 000/280
در آمد تعمیرات معادل مبلغ 000/280 ریال افزایش یافته	افزایش در آمد بستانکار شده	بستانکار : در آمد تعمیرات 000/280

  

                             موجودی صندوق            

                                                                                

5/10       000/280

 

                            درآمد تعمیرات

                                                          

5/10 000/280

   

 

در آمد غیر نقدی :

طبق اصول حسابداری در آمد در دوره ای که تحقق پیدا میکند اعم از اینکه نقد باشد یا نسیه شناسایی و در حسابها ثبت میگردد

فروش غیر نقدی یا نسیه خدمات موجب میشود که در معادله حسابداری  مطالبات یا در واقع دارایی موسسه افزایش در مقابل نیز  سرمایه افزایش یافته و بدهی تغییر ی نمی کند

 

 

اثر در آمد غیر بر معادله حسابداری

 

    دارایی           =                         بدهی            +        سرمایه

دارایی(بدهکاران) افزایش میابد     بدهی تغییر نمی کند     سرمایه افزایش میابد

 

 

مثال :

شرکت شاهوار در در تاریخ 15 دی ماه 1385 بابت تعمیر  تلویزیون های  هتل نگارستان صورتحسابی به مبلغ 350000 ریال تهیه کرده است  که قرار شد مبلغ این صورتحساب طی دو هفته دریافت شود. نحوه تجزه و تحلیل و ثبت این در آمد در حساب های شرکت شاهوار  بشرح جدول ذیل منعکس  میشود

 

15دی ماه 1385 ارسال صورتحسابی به مبلغ 000/350 ریال بابت تعمیر  تلویزیون های هتل نگارستان ارسال داشته
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
بدهکاران معادل مبلغ 000/350 ریال افزایش یافته	افزایش دارایی بدهکار  میشود	بدهکار :بدهکاران  000/350
در آمد تعمیرات معادل مبلغ 350000 ریال افزایش یافته	افزایش در آمد بستانکار شده	بستانکار : در آمد تعمیرات 000/350

 

                                    بدهکاران                  

                                                                                

مانده      000/100   15/10    000/350

 

 

                                درآمد تعمیرات

 

5/10 000/280 15/10 000/350

 

 

هزینه ها

 

تعریف

 هزینه :  بهای کالا و خدماتی است که در عملیات یک موسسه برای کسب در آمد به مصرف میرسد

 

 

 

موسسات خدماتی برای کسب درآمد هزینه هایی را نظیر : دستمرد کارکنان ، اجاره بها ، آب و برق و گاز و تلفن و ...... را متحمل میشوند . در این هنگام سرمایه موسسه کاهش میابد . هزینه های را میتوان بحساب سرمایه بدهکار کرد اما برای اینکه هزینه ها در هر دوره زمانی مشخص گردد  آنها را بجای حساب سرمایه بحساب هزینه های مختلف بدهکار میکنند 

 

                                          حساب هزینه

                                                                          

+ بدهکار

 

انواع هرینه

 

1 – هزینه های نقدی

2 – هزینه های نسیه

 

هزینه های نقدی : پرداخت وجه نقد از صندوق یا از حساب بانکی بابت هزینه ها  موجب میشود که وجه نقد از موسسه خارج شده  و  دارایی کاهش یابد ، در طرف دیگر معامله حسابداری  سرمایه نیز کاهش میابد

 

اثر مخارج (هزینه ) نقدی بر معادله حسابداری

 

             دارایی               =              بدهی          +         سرمایه

 

 دارایی کاهش می یابد      بدهی تغییر نمی کند      سرمایه کاهش می بابد 

 

 

  

مثال

 

شرکت شاهوار در تاریخ 21 دی ماه سال 1385 نقدا مبلغ 200000 ریال بابت مخارج  نگهداری آپارتمان  پرداخت نموده است نحوه تجزیه و تحلیل این هرینه در حساب های ، بشرح جدل ذیل است

 

21 دی ماه : پرداخت مبلغ 200000 ریال از صندوق بابت هرینه نگهداری آپارتمان
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
هزینه نگهداری آپارتمان مبلغ 200000 ریال افزایش یافته است	افزایش هزینه ، بدهکار میشود	بدهکار : هزینه نگهداری آپارتمان 200000 ریال
موجودی صندوق مبلغ 200000 هزار ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی بستانکار میشود	بستانکار : موجود صندوق  200000 ریال

 

  

                              هزینه نگهداری آپارتمان                                                      

                                                                                

21/10 000/200

 

                                    موجودی صندوق

                                                          

5/10 000/280

21/10 000/200

 

هزینه های غیر نقدی

طبق اصول حسابداری ، هزینه ها در دوره ای که واقع میشود اعم از اینکه نقدی باشد یا غیر نقدی شناسایی و درحسابها ثبت میشود . مخارج نسیه موجب میشود که بستانکاران و یا در واقع بدهی موسسه افزایش یابد و در مقابل سرمایه کاهش پیدا کند و بدین ترتیب توازن معادله حسابداری برقرار میشود 

 

 

   اثر هزینه های غیر نقدی بر معادله حسابداری

 

 

             درایی          =                بدهی      +         سرمایه

 

دارایی تغییر نمی کند         بدهی افزایش میابد         سرمایه کاهش میابد

 

 

 

فرض تعهدی   

این فرض روش پذیرفته شده حسابداری است که بر اساس آن آثار معاملات و عملیات مالی در زمان وقوع آن اعم از اینکه وجهی بابت آن دریافت و یا پرداحت شده یا نشده باشد در حسابها ثبت میشود . در این فرض ، در آمد در زمان تحقق و هزینه ها در دوره وقوع  آن بدون در نظر گرفتن زمان دریافت یا پرداحت ، شناسایی و در حسابها ثبت و در صورتهای مالی دوره مربوط منعکس میشود

مثال

شرکت شاهوار بابت درج آگهی در روزنامه صورتحسابی به تاریح 22 دی سال 85 دریافت کرد  که مبلغ آن 70000 ریال است و باید ظرف یک هفته پرداخت شود . نحوه تجریخ تحلیل و ثبت هزینه مزبور در حساب ها بشرح ذیل میباشد

مخارج نسیه

 

22 دی ماه : دریافت صورتحساب به مبلغ 70000 ریال از روزنامه ....
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
هزینه تبلیغات معادل 70000 افزایش یافته است	افزایش هزینه ، بدهکار میشود	بدهکار : هزینه تبلیغات 70000 ریال
بدهی مبلغ 70000 هزار ریال افزایش یافته است	افزایش بدهی بستانکار میشود	بستانکار : بستانکاران  70000 ریال

 

 

                                   هزینه تبلیغات                                                

                                                                                

22/10 000/70

 

 

                                  بستانکاران

 

مانده 000/300 22/10 000/70

 

 

وصول مطالبات

 

مطالبات یک موسسه خدماتی معمولا از فروش داراییها یا فروش نسیه خدمات ایجاد میگرددکه در اصول ، تفاوتی ندارند

وقتی که تمام یا بخشی از طلب یک موسسه دریافت میشود در واقع مطالبات به نقد تبدیل می میگردد . بعبارت دیگر یک نوع دارایی یعنی بدهکاران به صورت دارایی دیگر یعنی وج نقد  تبدیل میگردد، در نتیجه جمع دارایی تغییر نمی کند چوت در طرف دیگر معادله حسابداری نیز تغییری حاصل نمیشود بنابرین توازن معادله همچنان برقرار است

اثر وصول مطالبات بر معادله حسابداری

اثر وصول مطالبات بر معادله حسابداری در کادر ذیل نشان داده شده است

 

 

         درایی              =              بدهی           +         سرمایه

 

دارایی تغییر نمی کند         بدهی تغییر نمی کند     سرمایه تغییری نمی کند

 

 

 

مثال

شرکت شاهوار دو فقره طلب خود را بابت فروش نسیه اثاثه و فروش نسیه خدمات در دی ماه دریافت کرده است وصول این مطالبات را جداگانه مطالعه میکنیم

 

وصول طلب ناشی از فروش نسیه دارایی

همانطوری که در جلسات قبل توضیح داده شد شرکت شاهوار در تاریخ 25 آذر سال 85 تعدادی از اثاثه که مازاد بر احتیاجش یود را بقیمت 400000 ریال بطور نسیه به شرکت سایبان فروخت که مبلغ 300000 ریال از طلب شرکت را در تاریخ 30 آذر 85دریافت و قرار شد بقیه را در تاریخ 25 دی 85از آن شرکت دریافت نماید و شرکت شاهوار طلب خود را در تاریخ 25 دی 85  طی یک فقره چک به مبلغ 100000 ریال از شرکت سایبان دریافت و به حساب جاری شرکت خود در بانک ..... منظور نمود و این وصول از شرکت سایبان  بشرح ذیل تجزیه و تحلیل میگردد

 

25 دی ماه : دریافت یک فقره چک به مبلغ 100000 ریال از شرکت سایبان بابت طلب ماه قبل
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
موجودی بانک معادل 100000 افزایش یافته است	افزایش دارایی، بدهکار میشود	بدهکار :  موجودی بانک 100000 ریال
بدهکاران مبلغ 100000 هزار ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی بستانکار میشود	بستانکار :بدهکاران  100000 ریال

 

                                 موجودی بانک                                                           

                                                                                

مانده 000/800/1   25/10 100000

 

                                   بدهکاران

 

مانده      000/100   15/10    000/350

25/10 000/100

 

 

وصول طلب ناشی از فروش نسیه خدمات

همانطوریکه ملاحظه شد شرکت شاهوار در تاریخ 15 دی 85 بابت حق الزحمه خدمات انجام شده صورتحسابی را به مبلغ 350000 ریال برای هتل نگارستان ارسال نمود . قرار شد هتل مذبور مبلغ این صورتحساب را حد اکثر طی دو هفته به شرکت شاهوار پرداخت نماید و این شرکت در تاریخ 26 دی 85طلب ماه جاری خود به مبلغ 350000 ریال را از هتل نگارستان دریافت نموده است

وصول طلب شرکت شاهوار از هتل نگارستان در جدول زیر تجزیه و تحلیل و در حسابها ثبت میگردد

 

26 دی ماه : دریافت مبلغ 350000 ریال وجه نقد از هتل نگارستان بابت طلب ماه جاری
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
موجودی صندوق معادل 350000 افزایش یافته است	افزایش دارایی، بدهکار میشود	بدهکار :  موجودی صندوق 350000 ریال
بدهکاران مبلغ 350000 هزار ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی بستانکار میشود	بستانکار :بدهکاران  350000 ریال

 

                                      موجودی صندوق

                                                                                

                                                                               

5/10 000/280 26/10 000/350

21/10 000/200

 

                                          بدهکاران

                                                          

مانده      000/100   15/10    000/350

25/10 000/100 26/10 000/350

 

 

پرداخت بدهیها

بدهی های یک موسسه خدماتی معمولا از خرید نسیه دارایی ها و یا انجام دادن مخارج نسیه ایجاد میگردد که در اصول تفاوتی با یکدیگر ندارد

پرداخت تمام یا بخشی از بدهی یک موسسه ، موجب خروج وجه نقد از موسسه میشود در واقع دارایی کاهش می یابد ، در مقابل در طرف دیگر معادله حسابداری ، همان مبلغ از بدهی کاسته میشود و در نتیجه ، توارن معادله حسابداری همچنان بر قرار می ماند .

اثر پرداخت بدهیها بر معادله حسابداری در جدول زیر نشان داده شده است

 

 

              درایی          =        بدهی               +         سرمایه

                -                           -                        

دارایی کاهش می یابد     بدهی کاهش می یابد      سرمایه تغییری نمی کند

 

 

مثال

 

شرکت شاهوار دو فقره بدهی را بابت خرید نسیه اثاثه و مخارج نسیه در دی ماه پرداخت نموده است پرداخت این بدهی ها را جدا گانه مورد مطالعه قرار میدهیم

 

1 – پرداخت بدهی ناشی از خرید دارایی (اثاثه)

 

27 دی ماه : صدور یک فقره چک بشماره .... به مبلغ 200000 ریال بابت پرداخت بخشی از بدهی خود به شرکت روشنک موضوع خرید تاریخ 11 آذر 85
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
بدهی معادل مبلغ 200000 ریال کاهش یافته است	کاهش بدهی، بدهکار میشود	بدهکار :  بستانکاران200000 ریال
موجودی بانک مبلغ 200000 هزار ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی بستانکار میشود	بستانکار :موجودی بانک 200000 ریال

 

                                           بستانکاران

                                                                                

                                                                               

27/10 000/200

مانده 000/300 22/10 70000

 

                                       موجودی بانک

                                                          

مانده 000/800/1   25/10 000/100

27/10 000/200

 

 

2 - پرداخت بدهی ناشی از هزینه های غیر نقدی

همانطوریکه ملاحظه شد شرکت شاهوار بابت درج آگهی در روزنامه ..... صورتحسابی در تاریخ 22 دی ماه دریافت کرد. این بدهی که مبلغ آن 000/700 ریال بوده باید ظرف  مدت یک هفته پرداخت میشد. شرکت شاهوار در تاریخ 28 دی ماه 1385 طلب روزنامه را طی چک شماره ..... پرداحت کرد.

پرداخت بدهی شرکت شاهوار به روزنامه .... در جدول ذیل تجزیه و تحلیل و در حساب ها ثبت گردید

 

28 دی ماه : صدور یک فقره چک بشماره .... به مبلغ 000/70 ریال بابت پرداخت بدهی خود به روزنامه ...موضوع  درج آگهی
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
بدهی معادل مبلغ 000/70 ریال کاهش یافته است	کاهش بدهی، بدهکار میشود	بدهکار :  بستانکاران000/70 ریال
موجودی بانک مبلغ 000/70 هزار ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی بستانکار میشود	بستانکار :موجودی بانک 000/70 ریال

 

 

 

                                          بستانکاران

                                                                             

                                                                               

27/10 000/200   28/10 000/70

مانده 000/300 22/10 70000

 

                                      موجودی بانک

 

                                                          

مانده 000/800/1   25/10 000/100

27/10 000/200 28/10 000/70

تهیه تراز آزمایشی

 

در جلسه قبل در باره تراز آزمایشی توضیح داده شد و گفتیم در پایان هر ماه برای حصول اطمینان از توازن حسابهای دفتر کل ، این تراز تهیه میشود. تراز آزمایشی مبنای تهیه صورت های مالی قرار میگیرد

در بحث درآمد و هزینه ها با توجه به عملیات اخیر شرکت شاهوار  در پایان  دی ماه 85  ابتدا  از حسابها مانده گیری و بعد مبادرت به تهیه تراز آزمایشی مینماییم

دارایی     =      بدهی      +      سرمایه

 

                                             صندوق

 

5/10 000/280 26/10 000/350                         ------------ 000/430

21/10 000/200

                              موجودی بانک

 

مانده 000/800/1 25/10 000/100               -------------------- 000/630/1

27/10 000/200 28/10 000/70

 

                                  بدهکاران

 

مانده 000/100 15/10 350000 ------------------ 000/450         0

25/10 000/100 26/10 000/350 ------------- 000/450 0

 

                                   آپارتمان

 

مانده 000/000/4 ----------------- 000/4000

                                      اثاثه

 

مانده 000/400 -------------- 000/400

                                بستانکاران

 

27/10 000/200 28/10 000/70

مانده 000/300 22/10 000/70 ------------- 000/100

                                  سرمایه

 

مانده 000/000/6

                               درآمد تعمیرات

 

5/10 000/280 15/10 000/350 -------------- 000/630

 

 

                        هزینه نگهداری آپارتمان

 

21/10 000/200                  -------------------- 000/200

 

                                هزینه تبلیغات

 

22/10 000/70                       ------------------ 000/70

 

 

                                 

              دارایی        =        بدهی        +                                      سرمایه

    ______________  =   ____________       ___________________________________

           

                                                              هزینه ها               –       درآمد     +  سرمایه اول دوره

            ۶۴۶۰۰۰۰     =       ۰۰0/100    +  (  70000+200000 )    _  000 630      +  6000000

             

                                                   شرکت شاهوار

                                                   تراز آزمایسی

                                                  تاریخ30 دی85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
صندوق موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه درآمد تعمیرات هزینه تعمیر آپارتمان هزینه تبلیغات	000/430 000/630/1 0 000/000/4 000/400       000/200 000/70   000/730/6 ________________	000/100 000/000/6 000/630       000/730 /6 _______________

 

تهیه صورتهای مالی

 

قبلا گفته شد برای ادراه صحیح و کارآمد یک موسسه ،ارزیابی عملکرد گذشته و همچنین برنامه ریزی فعالیتهای آتی آن ،به اطلاعات نیاز داریم در حسابداری این اطلاعات از صورتهای مالی ( ترازنامه ، صورتحساب سرمایه ، صورتحساب سود و زیان )کسب میگردد تا مدیران و اشحاص ذیحق و ذینفع بتوانند از آن جهت تصمیم گیری های آتی خود استفاده نمایند

 

صورتهای مالی همواره برای دوره های زمانی معیین تهیه میگردد که ممکن است ماهانه ، سه ماهه ، شش ماه ، سالانه باشد . اما حتما در پایان هر سال باید برای یک موسسه صورتهای مای تهیه گردد .

دوره مالی : دوره ای را که برای آن صورتهای مالی تهیه میگردد اصطلاحا دوره حسابداری یا دوره مالی گویید

سال مالی : هر دوره مالی دوارده ماهه را یکسال مالی میگویند

 

فرض دوره مالی :

تقسیم عمر یک موسسه است به دوره های زمانی نسبتا کوتا و گزارش وضعیت مالی و نتایج عملیات موسسه در قالب صورتهای مالی در هر یک از این دوره ها

 

 

در موسسات فردی صورتهای مالی زیر تهیه میشود

1 – صورت سود و زیان

2 – صورتحساب سرمایه

3 – تراز نامه

صورت های مالی جزو مدارک رسمی یک موسسه نیست و معمولا با قلم نوشته میشود یا بوسیله رایانه تهیه میگردد

صورتحساب سود وزیان

صورتحساب سود و زیان یک گزارش مالی است که در آن درآمد ها و هزینه ها ی یک موسسه در دوره زمانی معیین، خلاصه و با یکدیگر مقابله میشود و در نتیجه ، سود یا زیان موسسه در آن بدست میاید .

 

 قرمول محاسبه سود و زیان

 

جمع هرینه ها – جمع در آمد ها = سود خالص ( یا زیان خالص )

 

 

سود خالص (ویژه): چنانچه جمع در آمد های یک موسسه در یک دوره مالی بر جمع هزینه های آن فزونی داشته باشد تفاوت را سود خالص یا سود ویژه گویند

 

اگر جمع در آمد ها > جمع هرینه ها باشد

سود خالص = جمع هرینه ها – جمع در آمد ها

 

اگر  جمع هرینه ها > از جمع درآمد ها باشد

زیان خالص = جمع در آمد ها – جمع هزینه ها

 

منظور از خالص کم کردن تمام هزینه ها واقع شده از تمام در آمد ها تحقق یافته است

 

صورت سود و زیان موسسات خدماتی انفردای

این صورت حساب جهار بخش دارند

1 – سر فصل

2 در آمد

3 – هزینه ها

4 – سود یا زیان خالص

 

 نحوه تکمیل بخشهای صورت حساب سود زیان در قالب مثال شرکت شاهوار در این مبحث تشریح میگردد

 

الف – بخش سرفصل : این بخش را با نوشتن موارد زیر در سه سطر جداکانه تکمیل میکنیم

1 – نام موسسه : شرکت شاهوار

 2 – نام گزارش : صورت سود و زیان

3 – تاریخ  : یک ماهه منتهی به 30 دی 1385   

 

 

                                    شرکت شاهوار

                                   صورت  سود و زیان

                             برای یک ماه منتهی به 30 دی

                                           1385                  

 

 

تذکر

نوشتن تاریخ در صورت سود و زیان از اهمیت زیادی برخودار است زیرا مشحص میکند که سود و زیان در چه مدتی ایجاد شده است . چون صورتهای مالی ممکن است  برای یک دوره ،یک ، سه ، شش ، و یا یکساله یا هر دوره زمانی دیگر تهیه میشود از این رو تاریخ مهم و  به همین خاطر در صورت سود و زیان طول دوره و آخرین روز را در آن ذکر میکنند

 

طرز نوشتن تاریخ در صورت سود و زیان در قالب مثالهای زیر بیان میشود

1 - دوره مالی یک ماهه : برای یک ماهه منتهی به 30 دی 1385

2 - دوره مالی سه ماهه : برای سه ماهه منتهی به 31خرداد 1385

3 - سال تقویمی: برای یک سال منتهی به 29 اسفند 1385  

4 - سال مالی : برای سال مالی منتهی به 31 شهریور 1385

 

ب – بخش درآمد: پس از نوشتن سر فصل ، بخش در آمد صورت سود و زیان را به ترتیب زیر تکمیل میکنیم

1 – عبارت در آمد را از ابتدای حاشیه راست مینویسم

2 – در بالای ستون مبلغ واحد اندازه گیری اقلام ( در ایران ریال) را مینویسم

3 – درزیر عبارت در آمد به ترتیب نام حسابهای درآمد را با فاصله ای حدور یک سانتیمتر از حاشیه سمت راست صورت حساب سود و زیان مینویسیم و مبلغ هر حساب را در مقابل نام آن در ستون دوم وارد میکنیم

 

ادامه این مبحث در جلسه  ۱۹

 

 

جلسه هفدهم (تراز نامه یا بیلان )

تراز نامه

تراز نامه جدولی است که از مانده حسابها در دفتر کل تهیه میشود و معمولا در پایان سال حسابداران مبادرت به تهیه تراز نامه میکنند

در جلسه قیل در خصوص تراز آزمایشی مطالبی  ارایه شد و گفتیم که نام و مانده حساب ها به ترتیبی که در دفتر کل منعکس میشود در تراز آزمایشی فهرست میگردد و اطلاعات لازم برای تهیه تراز نامه را نیز میتوان به سهولت از تراز آزمایشی استخراج نمود چرا که یکی از اهداف تراز آزمایشی ساده نمودن تهیه گزارش های مالی است

 

جهت آشنایی بیشتر تراز نامه شرکت فرضی شاهوار را که بر اساس اطلاعات مندرج در تراز آزمایشی آن شرکت در جلسه قبل تهیه شده در زیر نشان داده شده است

 

شرکت شاهوار

   تراز آزمایسی

     تاریخ30 آذر 85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه	1800000 100000 4000000 400000     6300000 ________________	300000 6000000 6300000 _______________

 

شرکت شاهوار

تراز نامه (بیلان)

30 آذر ماه سال 85

 

دارایی   موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه	ریال   1800000 100000 4000000 400000	بدهی   بستانکاران       سرمایه سرمایه آقای امیدوار	ریال 300000         6000000
	63000000 -----------------------		6300000 --------------------

 

به مناسبت تولد آقا امام رضا (ع)

 

السلام و علیک یا امام رضا

فرا رسیدن سالروز تولد امام هشتم آقا امام رضا(ع) را به عموم شعیان جهان بویژه هموطنان عزیزم در سراسر ایران اسلامی تبریک و تهنیت میگویم

جلسه 16 (تراز آزمایشی)

 

تراز آزمایشی

تراز آزمایشی فهرستی است از مانده حسابهای دفتر کل ، و این فهرست معمولا در  پایان هر ماه تهیه میشود و حسابداران را از تساوی اقلام نقل شده به دفتر کل و مانده گیری صحیح حسابها  مطمعن میسازد

تراز آزمایشی جز مدارک رسمی حسابداری نیست ، معمولا برای اینکه بتوان هر اشتباهی را به سادگی تصحیح کرد آن را با مداد مینویسند

اشکال تراز آزمایشی گوناگون است  که بنا به نیاز هر موسسه تهیه میشود و متداواترین آن بشرح ذیل است

1 – تراز آزمایشی دو ستونی

2 – تراز آزمایشی چهار ستونی

 

مراحل تهیه تراز آزمایشی دو ستونی

 

1 – نوشتن عنوان تراز آزمایشی که شامل مواد زیر است

الف – نام موسسه

ب – نام گزارش

پ – تاریخ گزراش

                                                  نام موسسه

                                                  تراز آزمایشی

                                                       تاریخ

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار

 

 

2 – نقل مانده حسابها به تراز آزمایشی : در مقابل نام هر حساب مانده هر حساب بر حسب مورد در ستون بدهکار و یا بستانکار تراز آزمایشی نوشته میشود

 

نام و مانده تمام حسابها اعم از این که ما نده داشته و یا نداشته باشندباید در تراز نوشته شود و اینکار به حسابدار اطمینان میدهد که حسابی از قلم نیفتاده باشد

 

3 – آزمون توازن تراز آزمایشی : پس از آنکه مانده تمام حساب ها به تراز آزمایشی انتقال یافت توازن تراز آزمایشی به ترتیب زیر آزمون میشود

الف – کشیدن یک خط ذیل ستون های بدهکار و بستانکار

ب -    محاسبه و نوشتن حاصل جمع عمودی هر ستون

پ -    کشیدن دو خط موازی ذیل ستون مانده بدهکار و بستانکار( در صورتی که جمع افقی ستون مانده بدهکار با ستون مانده بستانکار مساوی باشد ) و اگر جمع مانده ستون بدهکار و بستانکار مساوی نباشد باید اختلاف موجود تعیین و رفع شود . و کشیدن دو خط بدین معنی است که جمع مانده های بدهکار و جمع مانده های بستانکار مساوی است و کار تهیه تراز آزمایشی به اتمام رسیده است 

 برای روشن شدن مطالب فوق بصورت عملی تراز آزمایشی شرکت فرضی شاهوار را که در جلسات قبل دنبال کردیم تنطیم مینماییم

                                                  شرکت شاهوار

                                            تراز آزمایشی دو ستونی

                                                  تاریخ30 آذر 85

 

نام حساب	بدهکار	بستانکار
موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه	1800000 100000 4000000 400000     6300000 ________________	300000 6000000 6300000 _______________

 

تراز آزمایشی چهار ستونی

 

 مراحل تهیه و شکل این تراز بشرح ذیل میباشد

1 – نام موسسه

2 – نام گزارش

3 – تاریخ گزارش

                                                     نام موسسه

                                                     نام گزارش

                                                     تاریخ گزارش

 

نام حساب	گردش حساب		مانده حساب
	بدهکار	بستانکار	بدهکار	بستانکار

 

2 – نقل گردش و مانده حساب ها به تراز آزمایشی چهار ستونی

در مقابل نام هر حساب مطابق شکل زیر ابتدا  جمع مبالغ ثبت شده در ستون بدهکار و جمع مبالغ ثبت شده در ستون بستانکار هر حساب به ستون بدهکار و بستانکار تراز ازمایشی انتقال می یابد و سپس مانده هر حساب بر حسب مورد در ستون بدهکار و یا بستانکار تراز آزمایشی نوشته میشود

نام و مانده تمام حساب ها چه مانده داشته و یا نداشته باشد باید در تراز آزمایشی نوشته شود زیرا این کار به ما اطمینان میدهد که حسابی از قلم نیافتاده است

 

3 – آذمون توازن تراز آزمایشی چهار ستونی :

پس از آنکه گردش و مانده تمام حسابها به تراز آزمایشی چهار ستونی انتقال یافت توازن تراز آزمایشی به ترتیب زیر آزمون میشود

الف – کشیدن یک خط ذیل ستون بدهکار و بستانکار (چهار ستون )

ب – محاسبه و نوشتن حاصل عمودی هر ستون

ج – کشیدن دو خط موازی ذیل دو ستون اول تراز آزمایشی در صورتی که جمع افقی دو ستون اول تراز ازمایشی با جمع گردش عملیات دفتر روزنامه مساوی باشد

 

د– کشیدن دو خط موازی ذیل دو ستون آخر تراز آزمایشی در صورتی که جمع مانده های بدهکار با جمع مانده های بستانکار مساوی باشد . کشیدن دو خط موازی بدین معنی است که کار تهینه تراز آزمایشی به اتمام رسیده است .

 

برای روشن شدن مطالب فوق تراز آزمایشی چهار ستونی را از روی حسابهای شرکت فرضی شاهوار تهیه مینماییم

 

 

                                   شرکت شاهوار                         

                                        تراز آزمایشی چهار ستونی

                                                تاریخ 30 آذر 85

 

نام حساب	گردش حساب		مانده حساب
	بدهکار	بستانکار	بدهکار	بستانکار
موجودی بانک بدهکاران آپارتمان اثاثه بستانکاران سرمایه	6300000 400000 4000000 800000 500000   ------------- 12000000 -------------	4500000 300000 ...... 400000 800000 6000000 ------------- 12000000 --------------	1800000 100000 4000000 400000     ---------- 6300000 -----------	300000 6۰۰0000   6300000 -------------

 

جلسه پانزدهم (دفتر کل)

 جلسه ۱۵

         دفتر کل

دفتر کل دفتر اصلی یک موسسه میباشد که حسابهای آن موسسه به تفکیک  در آن نگهداری میشود از لحاظ اصولی مانند حساب T (تی ) میباشد یعنی عنوان و ستون بدهکار و ستون بستانکار دارد . نمونه ای از یک دفتر کل را در زیر می بینید

 

                                                             نام حساب

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص

 

اسلوب نگهداری دفتر کل

 

1-     صفحات دفتر کل باید بطور پیاپی از شماره یک الی آخر شماره گذاری شود

2-  برای هر یک از حساب های دفتر کل صفحه یا  صفحات جداگانه اختصاص داده می شود و برای بعضی حساب ها نظیر صندوق یا بانک که در طول سال گردش زیادی دارند صفحات بیشتری اختصاص خواهد یافت

3-  حساب ها بترتیب انعکاس در دفتر روزنامه در دفتر کل ثبت شود یعنی ابتدا حسابهای دارایی ، و سپس حسابهای بدهی و بعد هم حساب های سرمایه

4-     برای سهولت مراجعه به حسابهای دفتر کل میتوان حسابها را شماره گذاری نمود

5-     معاملات باید در همان روز که در دفتر روزنامه ثبت میشود یا در کمترین فاصله زمانی به دفتر کل انتقال یابد

6-     در ستون شرح دفتر کل جزء در مواردی که توضیحی لازم باشد چیزی نباید نوشت

7-     دفتر کل باید با خط خوانا و با قلم نوشته شود

8-     هیچ مطلی نباید  بین سطور و یا در حاشیه ها نوشته شود

9-     از قلم خوردگی باید اجتناب شود مگر در موارد استثنایی و تنها برای تصحیح اشتباه

10- مطالب نوشته شده را بهیچ وجه نباید پاک کرد یا تراشید یا با مواد شیمایی محو نمود

11- هیچ یک از صفحات دفتر کل را نباید باطل یا از آن خارج کرد

12- در پایان هر صفحه دفتر کل باید جمع ستون بدهکار و جمع ستون بستانکار را تعیین نمود .  تفاوت این دو مبلغ  مساوی مانده حساب میباشد که در ستون مربوط نوشه میشود و تشخیص آنرا در ستون تشخیص یاداشت میکنند

13-  جمع ستون بدهکار و جمع ستون بستانکار و مانده هر حساب در پایان هر صفحه را باید به اولین سطر صفحه بعد انتقال داد

      

تحریر دفتر کل

1-     نام حسابی را که در دفتر روزنامه بدهکار شده در دفتر کل پیدا میکنیم

2-     تاریح ثبت معامله در دفتر روزنامه را در ستون تاریح حساب مربوط در دفتر کل مینویسیم

3-     مبلغ بدهکار مندرج در ستون بدهکار دفتر روز نامه را به ستون بدهکار حساب مربوط در دفتر کل انتقال میدهیم

4-     شماره صفحه دفتر روزنامه را در ستون عطف دفتر کل مینویسیم

5-     مانده حساب را تعیین و در ستون مانده مینویسند

6-     نوع مانده را در ستون تشخیص باکلمه "بد " مخفف بدهکار  یا " بس "مخفف بستانکار تعیین میکنیم

7-  شماره صفحه دفتر کل یا شماره حسابی را که در دفتر کل بدهکار شده است  را در ستون عطف دفتر روزنامه مینویسیم

پس اینکه طرف بدهکار یک معامله به دفتر کل انتقال یافت طرف بستانکار ثبت روزنامه را با انجام دادن اقدامات بالا به دفتر کل منتقل میشود

توالی مراحل ثبت معاملات و عملیات مالی

اسناد و مدارک اولیه > تهیه سند یا برگه حسابداری > ثبت در دفتر روزنامه > نقل به دفتر کل

 

 

برای نشان دادن روش انتقال اقلام از دفتر روزنامه به دفتر کل اولین ثبت دفتر روزنامه شرکت شاهوار در جلسه قبل یعنی جلسه 1۴را که مربوط به حساب سرمایه اولیه آقای امیدوار بتاریخ اوا آذر ماه  میباشد به دفتر کل انتقال میدهیم

                                                         دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	13۸5   آذر	موجودی بانک                     سرمایه آقای امیدوار   افتتاح حساب جاری شماره 200 نزد بانک و واریز سرمایه اولیه آقای امیدوار برای تاسیس شرکت شاهوار به حساب مزبور . رسید بانکی شماره 123		6000000	6000000
		جمع گردش عملیات در ماه		6000000	6000000

 

 

                                                                       دفتر کل

       

                                          حساب سرمایه

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
1	۱۳۸۵ آذر		1		6000000	6000000	بس

 برای اینکه بیشتر با دفتر روزنامه و کل آشنا شویم مراحل ثبت تمرین جلسه قبل یعنی جلسه 15 عملیات مالی شرکت شاهوار را در دفتر روز نامه و کل بشرح زیر  تحریر   میکنیم

 

                                                                    دفتر روزنامه عمومی

 

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1                     5	13۸5   آذر	موجودی بانک                     سرمایه آقای امیدوار   افتتاح حساب جاری شماره 200 نزد بانک و واریز سرمایه اولیه آقای امیدوار برای تاسیس شرکت شاهوار به حساب مزبور . رسید بانکی شماره 123   آپارتمان                      موجودبی بانک   خرید نقدی یک دستگاه آپارتمان و صدور چک شماره 101 سند مالکیت شماره981   اثاثه                         بستانکاران   خرید نسیه اثاثه اداری از شرکت روشنک فاکتور شماره 127   بستانکاران                          موجودی بانک   پرداخت به  شرکت روشنک بابت بخشی از فاکتور شماره 127 و صدور چک شماره 104   بدهکاران                              اثاثه   فروش نسیه تعدادی از اثاثه به شرکت  سایبان طبق صورتحساب ارسالی   موجودی بانک                             بدهکار دریافت از شرکت سایبان بابت بخشی از مطالبات و واریز آن به حساب بانک جاری 200  رسید بانکی شماره 635	1     51               15 1           16   21         21   1           11   16           1   11	6000000                     4000000             800000             500000               400000               300000	6000000                   4000000               800000             500000               400000               300000
		جمع گردش عملیات در ماه		12000000	12000000

                                                      دفتر کل

 

                                                                      موجودی بانک

                                           

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
1   5   20   30	13۸5 آذر		1   1   1   1	6000000           300000	4000000   500000	6000000   2000000   1500000   1800000	بد   بد   بد   بد

                                                              حساب   بدهکاران

                                          

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
25   30	13۸5 آذر		11   11	400000	300000	400000   100000	بد   بد

                                                           حساب آپارتمان

                            

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
5	13۸5 آذر		15	4000000		4000000	بد

                                                               حساب  اثاثه

                                         

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
11   25	13۸5 آذر		16   16	800000	400000	800000   400000	بد   بد

                                                   حساب  بستانکاران

                                         

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
11     20	13۸5 آذر		21     21	500000	800000	800000     300000	بس     بس

 

                                                           حساب سرمایه

        

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
1	13۸5 آذر		51		6000000	6000000	بس

 موضوع جلسه بعد : تراز ازمایشی  عملیات مالی شرکت شاهوار میباشد

 

جلسه چهار ده هم(دفاتر حسابداری )

 

انواع دفتر در حسابداری

1 – دفتر روز نامه

2 – دفتر کل

3 – دفتر معیین

از دفاتر یاد شده دو دفتر روزنامه و کل دفتر اصلی هستند که حسابداران برای ثبت و طبقه بندی رویدادهای مالی از آنها استفاده میکنند

 دلایل نگهداری دفتر روزنامه و کل

1 – تنظیم مدرکی که اطلاعات مربوط به یکایک معاملات  را بترتیب تاریخ وقوع نشان دهد و در هر زمان بتوان برای پی جوی معاملات ثبت شده مورد استفاده قرار گیرد

2 – تنظیم مدارکی که تمام اطلاعات مربوط به هر یک از معاملات بطور کامل در آن ثبت شود . ثبت کامل : شامل تاریخ معامله ، نام حسابهای بدهکار و بستانکار ، مبلغ بدهکار و بستانکارو شرح کافی در باره هر معامله

3 – تنظیم مدارکی که از بروز اشتباهات نظیر : ثبت نکردن یا دوبار ثبت کردن اقلام بدهکار و بستانکار هر معامله جلو گیری نماید

4 – تنظیم مدارکی که اطلاعات مربوط به معاملات و عملیات مالی در آن طبقه بندی شود

5 – تنظیم مدارکی که افزایش و کاهش و مانده هر حساب را در هر زمان نشان دهد

 دفتر روزنامه

 دفتر زوزنامه دفتری است که معاملات و عملیات مالی یک موسسه بطور زوزانه و بترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت میشود

 انواع دفتر روز نامه

1-          دفتر روزنامه دو ستونی یا ساده

2-          دوفتر روزنامه چهار ستونی

 به لحاظ اینکه در اکثر موسسات از دفاتر روزنامه دوستونی یا ساده استفاده میشود  در این جلسه به شرح این دفتر پرداخت میشود و شکل آن را در سطر بعدی میبیند

 

                                            شکل دفتر روزنامه عمومی ساده(دو ستونی)

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
		جمع گردش عملیات در ماه		جمع بدهکار	جمع بستانکار

  اسلوب نگهداری و تحریر دفتر روزنامه

قبل از ثبت رویداد های مالی در دفتر روزنامه باید معاملات و عملیات مالی را تجزیه و تحلیل نماییم یعنی باید آثار هر معامله را بر معادله حسابداری ( دارایی = بدهی + سرمایه ) تعیین نماییم . تجزیه و تحلیل و ثبت رویداد های مالی در دفتر روزنامه بر اساس اطلاعات مندرج در اسناد و مدارک اولیه معاملات و عملیات مالی انجام میشود

اطلاعاتی که پس از تجزیه و تحلیل معاملات در دفتر روزنامه نوشته میشود بقزار زیر است

1 - تاریخ معامله

2 – حساب بدهکار

3 – حساب بستاکار

4 – شرح مختصر معامله

 تاریخ معامله : در اولین معامله ای که در دفتر روزنامه نوشته میشود تاریخ کامل معامله یعنی سال ، ماه ، روز انجام معامله بترتیبی که در شکل زیر نشان داده شده است نوشته میشود

                                                   

                                                           دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	1375   آذر
		جمع گردش عملیات در ماه		جمع بدهکار	جمع بستانکار

 در معاملات بعدی تا پایان ماه فقط روز انجام معامله نوشته میشود مگر یکصفحه قبل از پایان ماه تکمیل شود بخواهیم صفحه بعدی را شروع کنیم در این صورت هم روز و هم ماه و در ماه جدید هم روز و هم ماه انجام معامله نوشته میشود

 حساب بدهکار

در همان سطری که تاریح معامله نوشته میشود نام حساب بدهکار را در ابتدای ستون شرح و مبلغ بدهکار را در ستون بدهکار بترتیبی که در زیر نشان داده میشود مینویسیم

 

                                                            دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	1375   آذر	موجودی بانک		6000000
		جمع گردش عملیات در ماه

 

 

حساب بدبستانکار

حساب بستانکار در سطری بعدی حساب بدهکار  با فاصله حدود دو سانتی متراز حاشیه سمت راست ستون شرح  و مبلغ  بستانکار در ستون بستانکار بترتیبی که در زیر نشان داده میشود مینویسیم

  

                                                            دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	1375   آذر	سرمایه آقای امیدوار			6000000
		جمع گردش عملیات در ماه

  شرح معامله: شرح معامله در سطر بعدی از ابتدای ستون شرح نوشته میشود. شرح معامله راباید حتی الامکان مختصر نوشته شود با این حال شماره اسناد و مدارک اولیه معاملات و اطلاعات دیگری که مراجعه . برسی مجدد هر ثبت دفتر روزنامه را امکان پذیر میسازد در شرح معامله نوشته میشود . و این شرح را میتوان در یک سطر یا دوسطر یا حتی بیشتر نوشت به شکل ذیر توجه کنید

 شکل زیر یک ثبت کامل را در دفتر روزنامه نشان میدهد

                                                                                                                                                                                                                                  

                                                        دفتر روزنامه عمومی

  

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	1375   آذر	موجودی بانک                   سرمایه آقای امیدوار   افتتاح حساب جاری شماره 200 نزد بانک و واریز سرمایه اولیه آقای امیدوار برای تاسیس شرکت شاهوار به حساب مزبور . رسید بانکی شماره 123		6000000	6000000
		جمع گردش عملیات در ماه		6000000	6000000

 

در تشریخ اسلوب تحریر دفتر روز نامه ، معاملات و عملیات مالی آذر ماه شرکت شاهوار را که در جلسه ۱۰مثال زدیم  اینک به آن پرداخته و در دفتر روزنامه ثبت میکنیم

 1 – سرمایه گذاری اولیه

 

اقای امیدوار یک حساب جاری بشماره200  نزد بانک تاسیس و مبلغ 6000000 ریال بعنوان سرمایه به این حساب واریز میکند و رسید دریافت میدارد
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
دارایی ( موجودی بانک ) معادل مبلغ 6000000 ریال افزایش یافته	افزایش دارایی ، بدهکار	بدهکار: موجودی بانک 6000000
سرمایه معادل مبلغ 6000000 ریال افزایش یافته است	افزایش سرمایه ، بستانکار میشود	بستانکار : سرمایه 5000000

 

                                                                دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1	1375   آذر	موجودی بانک                    سرمایه     افتتاح حساب جاری شماره 200 نزد بانک و واریز سرمایه اولیه آقای امیدوار برای تاسیس شرکت شاهوار به حساب مزبور . رسید بانکی شماره 123		6000000	6000000
		جمع گردش عملیات در ماه		6000000	6000000

  

         2 – خرید آپارتمان  

 

پنجم آذر ماه آقای امیدوار یکدستگاه آپارتمان به مبلغ 4000000 ریال نقدا خریداری  میکند و چک شماره500 را به مبلغ یاد شده صادر و تسلیم فروشنده میکند و شماره این آپارتمان 192 میباشد
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
دارایی (آپارتمان) معادل مبلغ 4000000 ریال افزایش یافته است	افزایش دارایی ، بدهکار میشود	بدهکار : آپارتمان 4000000
دارایی (موجودی بانک )معادل مبلغ 4000000 ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی ، بستانکار میشود	بستانکار : موجودی بانک4000000

  

                                                         دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
5		آپارتمان              موجودی بانک     خرید نقدی یک دستگاره آپارتمان . صدور چک شماره 101 ، سند مالکیت شماره 981		4000000	4000000
		جمع گردش عملیات در ماه		4000000	4000000

           3 – خریداثاثه  

 

یازدهم آذر آقای امیدوار تعدای اثاثه از قبیل میز و صندلی ،فایل ،کابینت به مبلغ 800000 ریال از شرکت روشنک بطور نسیه خریداری میکند و فاکتور شماره 127 را دریافت مبدارد و قرار شد مبلغ 500000 ریال ار این بدهی را در تاریخ 20 آذر و مبلغ 200000 ریال آنرا در تاریخ 27 دی و مبلغ 100000 ریال را در تاریخ 30 بهمن به شرکت روشنک بپردازد
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
دارایی (اثاثه اداری) معادل مبلغ 800000 ریال افزایش یافته است	افزایش دارایی ، بدهکار میشود	بدهکار : اثاثه :8000000
بدهی(بستانکاران)معادل مبلغ 800000 ریال افزایش یافته است	افزایش بدهی، بستانکار میشود	بستانکار: بستانکاران800000

 

                                                         دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
11		اثاثه           موجودی بانک     خرید نسیه اثاثه اداری از شرکت روشنک طبق فاکتور 127		800000	800000
		جمع گردش عملیات در ماه		800000	800000

 

 

        4–پرداخت بخشی از بدهی  

 

بیستم آذر آقای امیدوار چک شماره104 را به مبلغ 500000 ریال بابت پرداخت بخشی از بدهی شرکت شاهوار صادر و به شرکت روشنک تسلیم میدارد
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
بدهی(بستانکاران) معادل مبلغ 500000 ریال کاهش یافته است	کاهش بدهی ، بدهکار میشود	بدهکار : بستانکاران 500000
دارایی (موجودی بانک) معادل مبلغ 500000 ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی ، بستانکار میشود	بستانکار: موجودی بانک 500000

  

                                                         دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
11		بستانکاران            موجودی بانک   پرداخت به  شرکت روشنک بابت بخشی از فاکتور شماره 127 و صدور چک شماره 104		500000	500000
		جمع گردش عملیات در ماه		500000	500000

 

 

 

5 - فروش نسیه بخشی از اثاثه خریداری شده

 

بیست و پنجم آذر آقای امیدوار نصف اثاثیه خریداری شده را مازاد تشخیص داده و آن را به قیمت 400000 ریال بطور نسیه به شرکت سایبان میفروشد و طبق صورتحساب صادر قرار شد مبلغ 300000 ریال از طلب شرکت شاهوار در تاریخ سی آذر و بقیه در تاریخ 25 دی ماه از شرکت سایبان دریافت گردد
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
دارایی (بدهکاران) معادل مبلغ 400000 ریال افزایش یافته است	افزایش دارایی، بدهکار میشود	بدهکار : بدهکاران 400000
دارایی (اثاثه) معادل مبلغ 400000 ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی ، بستانکار میشود	بستانکار: اثاثه 400000

 

 

                                                         دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
25		بدهکاران                  اثاثه   فروش نسیه تعدادی از اثاثه به شرکت  سایبان طبق صورتحساب ارسالی		400000	400000
		جمع گردش عملیات در ماه		400000	400000

 

 

6 – وصول بخشی از مطالبات

 

سی آذر اقای امیدوار مبلغ 300000 ریال بخشی از طلب شرکت شاهوار را از شرکت سایبان دریافت . طی رسید بانکی شماره 635 به حساب جاری شماره 200 نزد بانک ... واریز مینماید
چه واقع شده	قاعده حسابداری	ثبت حسابداری
دارایی (موجودی بانک ) معادل مبلغ 300000 ریال افزایش یافته است	افزایش دارایی، بدهکار میشود	بدهکار : موجودی بانک 300000
دارایی (بدهکاران) معادل مبلغ 300000 ریال کاهش یافته است	کاهش دارایی ، بستانکار میشود	بستانکار: بدهکاران 300000

 

 

                                                           دفتر روزنامه عمومی

 

تاریخ		شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
25		موجودی بانک              بدهکاران   دریافت از شرکت سایبان بابت بخشی از مطالبات و واریز آن به حساب بانک جاری 200 – رسید بانکی شماره 635		300000	300000
		جمع گردش عملیات در ماه		300000	300000

 

 با پایان یافتن عملیات شرکت شاهوار در دفتر روز نامه متذکر میگردد که

 

در تحریر دفتر روزنامه نکات زیر باید رعایت شود

 1 -  بیش از اینکه معامله ای در دفتر روزنامه ثبت شود باید تمام صفحات دفتر روز نامه شماره گذاری گردد و هیچ یک از  صفحات دفاتر روزنامه نباید باطل یا از آن خارج شود

2 – معانلات باید در روزی که واقع میشود در دفتر روزنامه ثبت شود

3 – دفتر باید پاکیزه و مطالب و ارقام  با خط خوانا  و با قلم نوشته شود

4 – هیچ مطلبی نباید بین سطور و یا در حاشیه نوشته شود

5 – از قلم خوردگی باید اجتناب شود مگر در موارد استثنایی و تنها برای تصحیح اشتباه

6 – مطالب نوشته شده را به هیچوجه نباید پاک کرد ، نباید تراشید یا با مواد شیمایی و نظایر آنها محو نمود

7 – اطلاعات مربوط به یک معامله باید در یک صفحه دفتر روزنامه نوشته شود اگر جای کافی  برای ثبت کامل یک معامله در صفحه وجود نداشت جای خالی بسته و معامله در صفحه بعد نوشته شود

 

آزمون توازن دفتر روزنامه

 

1 - جمع ستون بدهکار و جمع ستوان بستانکار هر صفحه از دفتر روز نامه را باید تعیین کرد و در روی آخرین سطر نوشت . چون طرف بدهکار و طرف بستانکار کلیه معاملات مساوی است این دو جمع نیز باید با هم برابر باشد . و در صورت عدم تساوی مشخص میگردد که یک یا چند رقم صحیح ثبت نشده که باید کشف و رفع اشتبا ه گردد

2 – جمع ستون هر صفحه دفتر روزنامه باید به اولین سطر صفحه بعد منتقل شود حاصل جمع دفتر روزنامه که بدین ترتیب بدست میآید گردش عملیات نامیده میشود

 

 

جلسه سیزدهم ( سند روزنامه یا سند حسابداری)

 حسابداران برای تقلیل اشتباه در ثبت معاملات در دفتر روزنامه و صدور اجازه ثبت معاملات در دفتر روزنامه ، اطلاعات مربوط به معاملات و عملیات مالی را از روی اسناد اولیه ( اسناد مثبته ) مانند فاکتور ها ، رسیدهای پرداخت وجه و قبوض آب و برق در دفتر روزنامه ثبت نمیکنند ، بلکه اطلاعات مربوط به هر معامله ، از روی اسناد و مدارک اولیه در برگه  حسابداری یا همان سند حسابداری نوشته  و سپس این برگه پس از امضا ی مقام مسئول ، ملاک ثبت در دفتر روز نامه قرار میگیرد

 

شکل برگه حسابداری بشرح ذیر است

 

تاریخ 1/9/85                                            شرکت شاهوار                                           برگه حسابداری شماره دفتر روز نامه                                                     شماره پیاپی
شرح	بدهکار	بستانکار
موجودی بانک             سرمایه آقای امیدوار   افتتاح حسابجاری شماره 200نزد بانک و واریز سرمایه گذاری اولیه آقای امیدوار برای تاسیس شرکت شاهوار به حساب مزبور و دریافت رسید بانکی شماره ......	6000000	6000000
ضمائم :  رسید بانکی شماره ...                            امضاء : ........

 فارغ ار نحوه ستون بندی برگه حسابداری نکات زیر باید در آن نوشته شود

 1 – تاریخ معامله

2 – نام حساب بدهکار از ابتدا ستون شرح و مبلغ بدهکار در ستون بدهکار

3 -  نام حساب بستانکار  در سطر بعدی با فاصله حدود دو سانتی متر از حاشیه سمت راست ستون شرح و مبلغ ببستانکار در ستون بستانکار

4 – شرح مختصر معامله در ستون بعدی از ابتدای ستون شرح

5 – اسامی مدارک ضمیمه

6 – نام و امضای شخصی که اجازه ثبت معامله در دفتر روزنامه را میدهد

7 – شماره برگه حسابداری که باید بطور پیاپی شماره گذاری شود

  برای بهتر فهمیدن مطالب فوق یک حساب از تمرین جلسه ۱۰مربوط به شرکت شاهوار را در برگه بالا میبینید

  

[جلسه دوازدهم (ثبت معاملات در حساب ها)

ثبت معاملات در حساب ها

حسابدارن برای ثبت رویدادهای مالی سه سوال مطرح میکنند که پاسخ به این سه سوال آنان را در تجزیه و تحلیل تغییرات ناشی از یک معامله و ثبت اثر هر معامله در حساب ها یاری میکند

تجریه و تحلیل روی داد های مالی بر اساس اطلاعات منعکس در اسناد و مدارک مربوط به معاملات صورت میگیرد

 و اما سه سوال عبارتتند از

1 – چه واقع شده ؟: یعنی چه حساب و یا حسابهایی افزایش یافته . مبلغ افزایش هر حساب چقدر است؟ و یا چه حساب و حسابهایی کاهش یافته و مبلغ کاهش چقدر است ؟

2 – کدام رویداد حسابداری برای بدهکار و یا بستانکار کردن هر حساب باید بکار گرفته شود ؟ برای ثبت یک رویداد مالی در حساب ها آثار آن را بر معادله حسابداری در نظر میگیریم یعنی چه تغییری در دارایی ، بدهی ،سرمایه رخ میدهد

ثبت در حساب داراییها

چون دارایی در سمت راست معادله حسابداری و تراز نامه قرار میگیرد ، بنابراین افزایش در دارایی در طرف راست حساب ثبت میشود . در مقابل کاهش در دارایی در طرف چپ ثبت میشود تا مانده حساب را کاهش دهد

                                    حساب دارایی                

 

افزایش در دارایی در این سمت ثبت میشود

کاهش در دارایی در این سمت ثبت میشود

 

ثبت حسابهای بدهی و سرمایه

چون بدهی و سرمایه در طرف چپ معادله حسابداری و تراز نامه قرار دارند، بنابراین افزایش در بدهی و سرمایه در طرف چپ حسابها ثبت میشود . و در مقابل کاهش در بدهی و سرمایه در طرف راست حساب ثبت شده تا مانده حساب را کاهش دهد. به مثال توجه کنید

  

                            حساب بدهی و سرماه        

 

کاهش در بدهی و سرمایه در این سمت ثبت میشود

افزایش در بدهی و سرمایه در این سمت ثبت میشود

 

 ارتباط قاعده بدهکار و بستانکار کردن با معادله حسابداری و تراز نامه

           

               سرمایه

  

کاهش بدهکار

افزایش بستانکار

                                                              

                 +

              بدهی

 

کاهش بدهکار

افزایش بستانکار

 

 

                 = 

                               

             دارایی

 

افزایش بدهکار

کاهش بستانکار

 

 

 چه ثبتی باید انجام شود

هر ثبت حسابداری شامل : (1) تاریخ معامله ، (2) نام و مبلغ بدهکار ، (3) نام و مبلغ بستانکار است

در ثبت حسابها ابتدا رقم بدهکار و سپس رقم بستانکار نوشته میشود ولو اینکه حسابدار در ذهن خود ابتدا طرف بستانکار را شناسایی کرده باشد

    

 

جلسه یازدهم(جمع آوری اطلاعات مالی در حسابداری )

 

جمع آوری اطلاعات مالی

 در جلسه قبل (1۰) اثر رویداد های مالی را بر معادله حسابداری بیان کردیم گفتیم که

1 – هر رویداد مالی بر معادله حسابداری اثر میگذارد

2 – هر رویداد مالی بر حسب پول (در ایران) بیان میشود

3 توازن  معادله حسابداری پس از هر رویداد مالی بر قرار میماند

 موسسات همه روزه معاملات و عملیات متعددی انجام میدهند . حسابداران  برای جمع آوری اطلاعات مالی ابتدا آثار  معاملات و عملیات را به تفکیک در مدارک حسابداری ثبت و از روی این مدارک تراز نامه تهیه میکنند  

مدارکی را که حسابداران برای ثبت افزایش و یا کاهش هر یک از انواع دارایی و همچنین انواع بدهی و سرمایه بکار میبرند حساب گفته میشود

 پاسخ به سولات متعددی  نظر اینکه مبلغ بدهی موسسه چقدر است ؟ آیا پول کافی برای پرداخت حقوق و دستمزد و یا ...... موجود است یا خیر ؟ از اطلات مندرج در حساب بدست مییاید

 شکل حساب در دفاتر حسابداری

نوع سادهای از حساب که معمولا در آموزش و حل مسائل از آن استفاده میشود حساب t   است که از دو خط تشکیل یکی عمودی و یکی افقی که شبیه حرف لاتین t   میباشد که افزایش حساب در سمت راست و کاهش حساب در سمت چپ ثبت میشود

 اجزای حساب t

1 – نام حساب

2 -  سمت راست یا بدهکار

3 – سمت چپ یا بستانکار

4 – مانده حساب ( که ممکن است بدهکار و یا بستانکار باشد )

 

                                    نام حساب                               

 

سمت راست (بدهکار )       مانده بدهکار

سمت چپ (بستانکار)       مانده بستانکار

 

توضح در خصوص حساب فوق

 

نام حساب در بالا نوشته میشود مثل ( صندوق ، بانک ، بستانکاران و ...)

 

بدهکار در سمت راست و اصطلاح بدهکار کردن  یک حساب است که به اختصار بصورت بد نوشته میشود

بستانکاردر سمت چپ که به اختصار بصورت بس نوشته و اصطلاح بستانکارکردن  یک حساب است

مانده از تفاضل حساب بدهکار و بستکار حاصل میشود برای مانده گیری حساب ها، طرف بدهکار جداگانه جمع و همچنین حساب های طرف بستانکار را جداگانه جمع زده سپس جمع کوچکتر را از جمع بزرکتر کم میکنیم باقی مانده را  در طرف مربوطه مینویسم  به مثال زیر توجه کنید

 

           

                    موجودی بانک (قرضی)                                                             

 

900                           800                    ----------                       0 170     مانده بستانکار 1000

400                         300            -------              700

 

برای مانده گیری مبلغ 700 ریال از 1700 ریال کسر (1000= 700 – 1700) گردید چون طرف بدهکار از طرف بستانکار بیشتر بود در نتیجه مانده بدهکار گردید که در طرف مربوطه نوشته شد

                              

 

جلسه د هم (تجزیه و تحیلل آثار معاملات و عملیات مالی در حسابداری )

بنام خدا

 

آشنایی با مفاهیم عمومی و مدل حسابداری ما را قادر میسازد که به  جنبه های عملی حسابداری بپردازیم و به همینه خاطر  به برسی حساب های  یک شرکت فرضی بنام  شاهوار که مربوط به آقای امیدوار است در یک دوره یک ماهه  میپردازیم

  فهرست معاملات و عملیات مالی یک ماهه آذر سال 85 شرکت شاهوار بشرح ذیل لیست میگردد

 1 –  اول آدر ماه

اقای امیدوار یک حساب جاری بشماره200  نزد بانک تاسیس و مبلغ 6000000 ریال بعنوان سرمایه به این حساب واریز میکند و رسید دریافت میدارد

2 – پنجم آذر ماه

آقای امیدوار یکدستگاه آپارتمان به مبلغ 4000000 ریال نقدا خریداری  میکند و چک شماره500 را به مبلغ یاد شده صادر و تسلیم فروشنده میکند و شماره این آپارتمان 192 میباشد

3 –یازدهم آذر

آقای امیدوار تعدای اثاثه از قبیل میز و صندلی ،فایل ،کابینت به مبلغ 800000 ریال از شرکت روشنک بطور نسیه خریداری میکند و فاکتور شماره 127 را دریافت مبدارد و قرار شد مبلغ 500000 ریال ار این بدهی را در تاریخ 20 آذر و مبلغ 200000 ریال آنرا در تاریخ 27 دی و مبلغ 100000 ریال را در تاریخ 30 بهمن به شرکت روشنک بپردازد

4 – بیستم آذر

آقای امیدوار چک شماره104 را به مبلغ 500000 ریال بابت پرداخت بخشی از بدهی شرکت شاهوار صادر و به شرکت روشنک تسلیم میدارد

5 _ بیست و پنجم آذر

آقای امیدوار نصف اثاثیه خریداری شده را مازاد تشخیص داده و آن را به قیمت 400000 ریال بطور نسیه به شرکت سایبان میفروشد و طبق صورتحساب صادر قرار شد مبلغ 300000 ریال از طلب شرکت شاهوار در تاریخ سی آذر و بقیه در تاریخ 25 دی ماه از شرکت سایبان دریافت گردد

6 – سی آذر

اقای امیدوار مبلغ 300000 ریال بخشی از طلب شرکت شاهوار را از شرکت سایبان دریافت . طی رسید بانکی شماره 635 به حساب جاری شماره 200 نزد بانک ... واریز مینماید

 با توجه به اطلاعات فوق آثار آن را بر معادله حسابداری بررسی و تجریه تحلیل میکنیم

 

************************************************************************

 1-سرمایه گذاری نقدی صاحب تعمیر گاه

اول آدر ماه

اقای امیدوار یک حساب جاری بشماره200  نزد بانک تاسیس و مبلغ 6000000 ریال بعنوان سرمایه به این حساب واریز میکند و رسید دریافت میدارد

 

                                                       تجزیه و تحلیل

شرکت شاهوار مبلغ 6000000 ریال پول دارد که به حساب شماره 200 نزد بانک واریز شده است . آقای امیدوار مبلغ 6000000 ریال در شرکت سرمایه دارد

 

                                                   وضعییت مالی شرکت شاهوار

 

                                                                  1/9/1385

 

                       دارایی                     =                   بدهی              +             سرمایه

     __________________________     ______________________    _____________________

 

                       موجود بانک                                                            سرمایه شرکت شاهوار

 

        اثر معامله    6000000+                                                                           6000000+

    __________________________  =  ___________________________________________

 

        توارن معادله 6000000                                                       6000000

 

بطوری که ملاحظه میشود شرکت شاهوار پس از این رویداد مبلغ 6000000 ریال دارایی دارد که بشکل نقد در بانک است و آقای امیدوار مبلغ 6000000 ریال در شرکت سرمایه دارد

  

*2 – خرید نقدی یک دستگاه آپارتمان

 پنجم آذر ماه

آقای امیدوار یکدستگاه آپارتمان به مبلغ 4000000 ریال نقدا خریداری  میکند و چک شماره500 را به مبلغ یاد شده صادر و تسلیم فروشنده میکند و شماره این آپارتمان 192 میباشد

 

                                                   تجزیه و تحلیل

شرکت شاهوار مالک یک دستگاه آپارتمان به مبلغ 4000000 ریال گردید و موجودی نقدی این شرکت نزد بانک به همین مبلغ کاهش یافت

 

                                                  وضعییت مالی شرکت شاهوار

 

                                                               5/9/1385

 

                    دارایی                  =                   بدهی                 +             سرمایه

_________________________       ______________________         _____________________

             

موجود بانک     آپازتمان                                                                    سرمایه شرکت شاهوار

 

مانده قبلی 6000000                                                                                  6000000

اثر            4000000-    4000000+                                            

                _______      _______                                                                ________

مانده جدید2000000  + 4000000                                                                6000000

__________________________   =   ___________________________________________

 

توارن معادله       6000000                                                  6000000

  

بطوری که ملاحظه میشود در اثر این معامله در جمع دارایی تغییری حاصل نشد بله فقط بخشی از یک نوع دارایی  شرکت شاهوار به نوع دیگر دارایی که آپارتمان باشد  تغییر پیدا کرد و توازان معادله حساب داری همچنان بر قرار است

  

***********************************************************************

3- خرید نسیه اثاثه اداری

یازدهم آذر

آقای امیدوار تعدای اثاثه از قبیل میز و صندلی ،فایل ،کابینت به مبلغ 800000 ریال از شرکت روشنک بطور نسیه خریداری میکند و فاکتور شماره 127 را دریافت مبدارد و قرار شد مبلغ 500000 ریال ار این بدهی را در تاریخ 20 آذر و مبلغ 200000 ریال آنرا در تاریخ 27 دی و مبلغ 100000 ریال را در تاریخ 30 بهمن به شرکت روشنک بپردازد

 

                                                          تجزیه و تحلیل

شرکت شاهوار دارایی جدید به شکل اثاثه اداری بدست آورده

شرکت شاهوار مبلغ 800000 ریال به شرکت روشنک بدهی پیدا کرده است

 

                                                    وضعیت مالی شرکت شاهوار

 

                                                               11/9/1385

                                                       

 

                     دارایی                                    =                بدهی         +          سرمایه

      __________________________________  ___________________  _______________

 

               موجود بانک     آپازتمان      اثاثه                    بستانکاران             سرمایه شرکت

 

مانده قبلی2000000     4000000                                                                6000000+

اثر                                              800000+                800000 +

                _______      ______   _______                  ______                     ________

مانده جدید2000000 + 4000000+800000         =         800000            +        6000000                 

      ___________________________________  _________________________________

 

توارن معادله       68000000                             =                             6800000

 

 

خرید نسیه اثاثه هم بر دارایی و هم بر بدهی اثر گذاشته است . در نتیجه این معامله جمع دارایی شرکت شاهوار 800000 ریال اقزایش یافته و در مقابل شرکت روشنک معادل همین مبلغ از شرکت شاهوار بستانکار شده است بطوریکه مشاهده میکنید در این معامله جمه دارایی های شرکت شاهوار 6800000 ریال است که مبلغ 800000 ریال آن حق مالی بستانکاران یعنی شرکت روشنک و 6000000 ریال حق مالی صاحب شرکت شاهوار آقای امیدوار یا سرمایه شرکت است که معادله حسابداری همچنان حالت توازن دارد ( 6800000=800000+6000000)

4 -پرداخت بخشی از بدهی

بیستم آذرآقای امیدوار چک شماره104 را به مبلغ 500000 ریال بابت پرداخت بخشی از بدهی شرکت شاهوار صادر و به شرکت روشنک تسلیم میدارد

 

تجزیه و تحلیل

 موجودی نقدی شرکت شاهوار در بانک مبلغ 500000 ریال کاهش یافته است

 بدهی شرکت شاهوار به شرکت روشنک  مبلغ 500000 ریال کاهش پیدا کرده است

 

                                                    وضعیت مالی شرکت شاهوار

 

                                                               20/9/1385

                                                         

 

                        دارایی                             =                بدهی        +          سرمایه

 __________________________________  ___________________  _______________

 

               موجود بانک     آپازتمان      اثاثه                    بستانکاران             سرمایه شرکت

 

مانده قبلی2000000     4000000  800000                  800000                   6000000

اثر             500000 -                                               500000 –

                ________    _______   ______                 ________                 ________       

مانده جدید 1500000  + 4000000+800000    =            300000           +      6000000       

___________________________________       _________________________________

 

توارن معادله       63000000                       =                             6300000

 

در نتیجه این معامله موجودی نقدی شرکت شاهوار در بانک مبلغ 500000 ریال کاهش ودر مقابل هم بدهی شرکت شاهوار به شرکت روشنک  مبلغ 500000 ریال کاهش پیدا کرده است برابری دو طرف معادله حسابداری همچنان حالت توازن دارد ( 6300000=300000+6000000)

 

5 _ فروش نسیه بخشی از اثاثه خریداری شده

 بیست و پنجم آذر

آقای امیدوار نصف اثاثیه خریداری شده را مازاد تشخیص داده و آن را به قیمت 400000 ریال بطور نسیه به شرکت سایبان میفروشد

تجریه تحیلی

اثاثه شرکت شاهوار معادل مبلغ 400000 ریال کاهش یافته است و این شرکت مبلغ 400000 ریال از شرکت سایبان طلبکار شده است

 

                                                    وضعیت مالی شرکت شاهوار

 

                                                               25/9/1385

                                                         

 

                                  دارایی                                =          بدهی        +          سرمایه

     _______________________________________     _____________       _______________

 

              موجود بانک     آپارتمان      اثاثه     بدهکاران       بستانکاران             سرمایه شرکت

 

مانده قبلی1500000   4000000   800000                         300000                   6000000

اثر                                           400000-  400000+                                    

                ________    _______   ______                      ________                 ________       

مانده جدید1500000 + 4000000+400000 + 400000   =   300000         +          6000000       

          ___________________________________        ______________________________

 

توارن معادله                  63000000                          =                             6300000

 

در نتیجه این معامله  مبلغ 400000 ریال از اثاثه شرکت شاهوار کسر و شرکت سایبان معادل همین مبلغ به شرکت شاهوار بدهکار شده است و این معامله تاثیری بر جمع دارایی ندارد دو طرف معادله حسابداری همچنان حالت توازن دارد ( 6300000=300000+6000000)

 

6 – سی آذر

اقای امیدوار مبلغ 300000 ریال بخشی از طلب شرکت شاهوار را از شرکت سایبان دریافت . طی رسید بانکی شماره 635 به حساب جاری شماره 200 نزد بانک ... واریز مینماید

 

تجریه تحیلی

موجودی نقدی شرکت شاهوار نزد بانک ... معادل مبلغ 300000 ریال افزایش  یافته است

طلب شرکت شاهوار از شرکت سایبان مبلغ 300000 ریال کاهش می یابد

 

                                                    وضعیت مالی شرکت شاهوار

 

                                                               30/9/1385

                                                          

                                        دارایی                            =          بدهی       +         سرمایه

       _______________________________________     _____________     _____________

 

               موجود بانک     آپارتمان      اثاثه    بدهکاران       بستانکاران             سرمایه شرکت

 

  مانده قبلی1500000   4000000  800000   400000         300000                   6000000

اثر             300000+                                300000-                                    

            ________    _______  ________   _______        ________                 ________       

مانده جدید1800000 + 4000000+400000 +  100000 =    300000           +      6000000       

      ______________________________________      ___________________________

 

توارن معادله                  63000000                          =                 6300000

 

در نتیجه این معامله   موجودی شرکت شاهوار مبلغ 300000 ریال افزایش  و در مقابل طلب شرکت شاهوار از شرکت سایبان معادل همین مبلغ کاهش یافته است توازن معادله حسابداری همچنان محفوظ مانده است( 6300000=300000+6000000

با توجه به کلیه رویداد های مالی فوق میتوان وضعیت مالی شرکت شاهوار را بطور یکجا در یک جدول و در یک صفحه بشرح زیر نشان داد

                                                                            شرکت شاهوار

                                                       

                                                            آثار معاملات و عملیات بر معادله حسابداری

 

 

تاریح	معاملات وعملیات	دارایی                           بدهی            سرمایه         ______________________    =    ________ + ________        سرمایه بانک    آپارتمان   اثاثه             بدهکاران        بستانکاران
1385 1           9 5           9 11       9 20       9 25        9 30   9	سرمایه نقدی امیدوار خرید آپارتمان خرید اثاثه نسیه پرداخت بدهی فروش بخشی از اثاثه دریافت طلب از شرکت سایبان	6000000+ 4000000-   500000-   300000+	4000000+	800000+   400000-	400000+ 300000-		800000+ 500000-	6000000+
	مانده پایان ماه	1800000+	4000000+	400000+	100000+		300000+	6000000+

                                                  

                                                

     ______________________________________ =  ___________________

                               6300000                                         63000000                                                                                                                                                                 

 

معادله حسابداری و ترازنامه

 ارتباط بین معادله حسابداری و تراز نامه چیست ؟

معادله حسابداری ارتباط بین داراییها ، بدهیها ، و سرمایه را نشان میدهد

ترازنامه (بیلان) یک گزارش یا یک صورت مالی است که  در آن ارتباط دارای ها و بدهیها و سرمایه به ترتیب گزارش میشود که برای صاحبان یک موسسه ، بستانکاران ، و سایر اشخاص علاقه مند به امور مالی بسیار مفید است

تراز نامه به معادله حسابداری ( دارایی = بدهی + سرمایه ) شباهت کامل دارد که در زیر ارتباط بین معادله حسابداری و تراز نامه شرکت شاهوار نشانداده میشود

 

                                دارایی                               =              بدهی         +       سرمایه

____________________________________             _______________   ______________

 

        1800000 +4000000+400000+100000    =                  300000        +    6000000

____________________________________             ______________________________

                          6300000                           =                            6300000 

 

 

                                                           شرکت شاهوار

 

                                                          تراز نامه (بیلان ) 

                                                             30 آذر 85

 

دارایی :                              ریال موجودی بانک                 000/800/1 بدهکاران                       000/100  آپارتمان                         000/000/4 اثاثه                              000/400	بدهی                              ریال بستانکاران                   000/300 سرمایه                        000/000/6
جمع دارایی                   000/300/6	جمع بدهی و سرمایه       000/300/6

                                                

بطوری که ملاحظه میشود این تراز نامه  طبق قواعد حسابداری تهیه شده و نکات زیر در آن رعایت شده است .

1 – سرفصل تراز نامه : عنوان یا سر فصل تراز نامه شامل موارد زیر است

الف : نام موسسه – شرکت شاهوار

ب – نام گزارش – تراز نامه

ج – تاریخ گزراش – 30 آذر 1385 نوشت تاریخ از اهمیت زیادی برخوردار است چون مبالغ مندرج در تراز نامه ، وضعیت مالی موسسه را در آن تازیخ مشخص میکند

 

2- واحد اندازه گیری : واحد اندازه گیری معاملات در حسابداری واحد پول رایج است که در بالای ستون مبلغ ، در تراز نامه نوشته میشود

 

3 – ترتیب نوشتن : دارایی ها معمولا بترتیب قابلیت تبدل به نقد در تراز نامه منعکس میشود که به کار برد این قاعده ، قاعده کاهش نقدینگی میگویند

 

4 – ترتیب نوشت بدهیها و سرمایه : سرمایه همیشه بعد از نوشتن بدهی می آید ،زیرا حق بستانکاران بر حق صاحب موسسه یا صاحبان سرمایه تقدم دارد یعنی از محل داراییهای یک موسسه ابتدا باید طلب بستانکاران پرداخت گردد و باقی مانده ( در صورت وجود ) به صاحبان سرمایه تعلق میگیرد . بدهیهای یک موسسه بترتیب سررسید پرداخت در تراز نامه منعکس میشود

 

5 –طراز ارائه جمع دو طرف تراز نامه : کلمه ترار به این موضوع تاکید دارد که حاصل جمع ارقام سمت راست باید با ارقام سمت چپ مساوی باشد

 

جلسه نهم ( معادله حسابداری)

بنام یزدان پاک 

معادله حسابداری

 در حسابداری رابطه ای بین دارایی و بدهی و سرمایه وجود دارد که به آن معادله اساسی حسابداری یا معادله ترازنامه می گویندکه به شکل ریر نشان داده میشود

 دارایی = بدهی +سرمایه

این رابطه نشان میدهد که در مقابل هر یک ریال دارایی یک موسسه یک ریال حق مالی ( سرمایه ) و جود دارد  که متعلق به بستانکاران و صا حبان موسسه است که حق مالی بستانکاران به حق مالی صاحبان موسسه رجحان دارد و حق مشاع بر جمع دارایی است و  به یک دارایی خاص یا اقلامی از دارایی مربوط نمیشود میشود این رابطه را اینطور نشان داد

 دارایی = حق مالی بستانکاران (بدهی) + حق مالی صاحبان (سرمایه)

 معادله حسابداری شالوده سیستم حسابداری دوطرفه و ارتباط و تساوی دارایی ها را با بدهیها در هر زمان نشان میدهد و بر اساس این معادله میشود هر یک از معاملات و عملیات و رویداد های دارای اثر مالی بر موسسه را تجزیه و تحلیل کرد و آثار آنرا بر عناصر حسابداری مشخص نمود

معادله حسابداری مبنای طبقه بندی عمومی حسابداری ، تعیین وضییعت مالی وتهیه تراز نامه است

 نتایج عملیات

درآمد : وجه نقد و سایر دارایی را افزایش و بدهی ها را کاهش میدهد

هزینه : ها وجه نقد و سایر دارایی ها را کاهش و بدهی ها را افزایش میدهد

سود: مازاد در آمدکسب شده بر هزینه های واقع شده در یک دوره مالی است

سود = هزینه – درآمد

 زیان : اگر هزینه های واقع شده در یک دوره مالی بیش از در آمد باشد زیان بوجود میاید

 

جلسه هشتم (مدل حسابداری)

بنام خدا

 برای اینکه ، آثار معاملت وعملیات مالی مختلف در چهار چوب فرضییات بنیادی حسابداری ، تجزیه و تحیل ، اندازه گیری ،ثبت ،طیقه بندی ،تجمع و تلخیص و گزارشهای مفهومی و مفید در باره منابع مالی و تعهدات و عملکرد یک موسسه فراهم آید مدلی در حسابداری بکار میرود که اجزاء تشکیل دهنده آن عبارتند از

 1 – دارایی

2 – بدهی

3 – سرمایه

4 – درآمد

5 – هزینه

 دارایی : اموال مطالبات و سایر منابع متعلق به یک موسسه که در نتیجه معاملات ، عملیات مالی یا سایر رویدادها ایجاد شده و قابل تقویم به پول و دارای منابع آتی است و همچنین آورده های نقدی و غیر نقدی

صاحبان موسسه را  دارایی گفته میشود

انواع دارایی

1 – دارای های ثایت – اموال با دوامی که به قصد نگهداری بلند مدت خریداری یا ساخته میشود . مثل : زمین – ساختمان – ماشیت آلات – اثاثه – ابزار و وسایل کار و وسایل نقلیه

2 – دارایی غیر ثابت – این نوع دارایی ها معمولا متغیر هستند . مثل حساب صندوق _ حساب های بانکی – مطالبات موسسه ( بدهکاران ، بستانکاران ) – حساب موجودیهای جنسی ( موجوی کلا ، موجودی مواد ، موجودی ملزومات

 تعریف موجودی جنسی:

 اجناسی را که یک موسسه در جریان فعالیت خود بقصد فروس یا تولید کالا یا مصرف در عملیات خریداری و نگهداری میکند . موجودییهای جنسی گویند که به سه نوع تقسیم میشود

الف : موجودی کالا

 اجناسی که بقصد فروش خریداری  یا تولید میشود موجود کالا نامیده میشود

ب : موجودی مواد

مواد اولیه و دیگر اجناسی که بقصد تولید کالا برای فروش خریداری میشود

ج : موجودی ملزومات

اجناسی که برای مصرف در عملیات خریداری میشود و قصد فروش آن وجود ندارد

 بدهی : تعهداتی است که یک موسسه در مقابل اشحاص و موسسات دیگر دارد که باید از طریف پول نقد و یا انجام دادن خدمات یا انتقال سایر داراییها تسویه گردد بدهی است که عبارتند از

 1 – بستانکاران : تعهدات یک موسسه که در اثر خرید نسیه اموال ، کلا و خدمات به اشخاص و موسسات دیگر ایجاد شده است که باید در موعد مقرر بپردازد عموما سند تجاری صادر نشده است به این نوع بدهی ها حسابهای پرداختنی هم گفته میشود

2 – اسناد پرداختنی :  بدهی ناشی از معاملات که در قبال آن سند تجاری نظیر سفته و یا برات صادر شده است نامیده میشود که در این اسناد موعد برای پرداخت معیین آن معیین  و دارنده سند میتواند آنها را به دیگران واگذار نماید

3 – وام ها : مبالغی که یک موسسه از بانکها و موسسات اعتباری و یا سایر اشخاص استقراض و به موجب آن قرار داد یا اسناد تجاری مبادله شده که گیرنده تعهد میکنند که اصل و فرع آن را در موعد مفرر یا به اقساط بپردازد نامیده میشود

 سرمایه

مازاد دارایی بر بدهی یک موسسه حق مالی صاحب یا صاحبان موسسه است که سرمایه نامیده میشود

 درآمد

بهای کالای فروش رفته، خدمات انجام شده برای مشتریان و عواید سایر فعالیت های عادی یک موسسه در یک دوره مالی که به تحصیل وجه نقد ، افزایش داراییها و کاهش بدهیها آن منجر میشود در آمد نامیده میشود

 انواع در آمد

1-   در آمد از را فروش کالا و خدمات

2-   درآمد از را اجاره دادن محل کار و غیره

3-   درامد از را دریافت سودبانکی ، کارمزد،

جلسه هفتم(مفاهیم و اصول بنیادی حسابداری)

 

 بنام خدا

 

مفاهیم و اصول بنیادی حسابداری  ، میثاقها ، قاعد و رویه هایی هستند که در طول زمان توسط بشر و در پاسخ به نیاز های جوامع  به اطلاعات مالی بنا نهاده شده است و بتدریج تغیر ، تحول و تکامل یافته است  و به همین دلیل مفاهیم حسابداری را اصول پذیرفته شده حسابداری مینماید

 هدف از وضع و تدوین اصول پذیرفته شده  حسابداری

هدف ، ایجاد سیستمی یکنواخت برای پردازش اطلاعات مالی و تهیه و ارائه گزارشهای مالی مفید برای تصمیم گیریهای مختلف است

 طبقه بندی مفاهیم عمومی حسابداری

 1 – فرضیات مبنا یا مفاهیم بنیادی حسابداری

2 – اصل عمومی حسابداری

3 – قیود یا میثاقهای تعدیل کننده

4 – رویه های حسابداری یا اصول تفضیلی و یا استاندارد های حسابداری

 فرضیات مبنا یا مفاهیم بنیادی حسابداری

مفاهیم بنیادی که زیر بنای لازم را برای حسابداری موسسات فراهم میکند و شالوده سایر مفاهیم و اصول حسابداری قرار میگیرد ، فرضایت مبنای حسابداری نامنده میشود . و این فرضییات به لحاظ داشتن فایده در نیل به هدفها و انجام دادن عملیات حسابداری ، در طول زمان به وجود آمده و بعنوان مفاهیم بدیهی و بدون نیاز به استدلال و اثبات ، مورد پذیرش قرار گرفته اند این فرضییات بقرار زیر است

 الف : فرض تفکیک شخصیت -  منظور قائل شدن موجودیتی مستقل و هویت ممتاز          برای موسسه جدا از مالک یا مالکان و نگهداری حساب و تهیه گذارش برا ی آن بعنوان یک شحصیت حسابداری است

ب :   فرض اندازه گیری -  در حسابداری معا ملات و عملیات مالی و رویداد های داری اثر بر حسب واحد پول بعنوان مقیاس مشترک اندازه گیری سنجیده و اطلاعات مالی بر حسب پول گذارش میشود

ج  :   فرض تداوم – موسسات قاعدتا برای مدت نامحدود تشکیل و فرض میشود که آینده قابل پیش بینی دایرند و فعالیتهای آنها استمرا دارد . و قصد تعطیل و انحلال آنها وجود ندارد. البته این فرض به معنای دوام و بقای همیشگی موسسه نیست بلکه به معنای آن است که یک موسسه بعنوان موجودیتی مستقل میتواند خود را با شرایط متغییر اقتصادی بنحوی وفق دهد که فعالیتهای آن ادامه یابد

د  :   فرض دوره مالی -  برای اینکه اطلاعاتی نسبتا دقیق در باره نتایج عملیات و وضعیت مالی یک موسسه در طول زمان فراهم شود ، عمر یک موسسه به دوره های زمانی کوتا و مساوی تقسیم میشود . این کار بمعنای پذیرفتن دوره مالی در حسابداری است که  این دوره مالی بستگی به نوع فعالیت و شرایط محیطی موسسه انتخاب و معمولا ، یک ماه ، سه ماه، شش ماه ، یک سال تعیین میگردد که هر یک از این دوره ها را دوره حساب داری میگویند.

ذ  :   فرض تعهد – موسسات معاملات و عملیات متعدد و متنوعی را در طول زمان انجام میدهند که قسمتی از آنها تعهد آور میباشد مانند معاملاتی خرید و فروش نسیه کا لا که طرفین تعهد میکنند قسمتی از وجه معامله بعدا پرداخت گردد . که این نوع عملیات و عملیات مشابه تعهدی را برای یک موسسه بدنبال دارد که بر اساس این فرض آثاز معاملات و عملیات مالی در زمان وقوع در حساب ها ثبت میشود . در آمد ها در زمان تحقق ، هزینه ها در دوره وقوع ، بدون در نظر گرفتن زمان دریافت و یا پرداخت آنها شناسایی ،در حساب ها ثبت و در صورتهای مالی دوره مربوطه گزارش میشود

 اصول عمومی حسابداری

مبانی و قواعد و رهنمودهای حاکم بر اندازه گیری ، ثبت ،طبقه بندی و گزارش نتایج معاملالت و عملیات مالی و رویداد های داری اثر مالی بر یک موسسه را اصول حسابداری نامند . این اصول نحوه تعیین سود را مشخص و چگونگی گزارش وضعیت مالی یک موسسه را روش میکند . که بشرح ذیل میباشد

 1 – اصل بهای تمام شده : در حسابداری کنونی قیمتهای تحقق یافته در معاملات که اصطلا حا بهای تمام شده یا ارزش تاریخی نامیده میشود مبنای ثبت و ضبط اطلاعات و گزارشات مالی قرار میگیرد به این معنا که اقلام دارایی ، بدهی ، درآمد ها ، و هزینه ها به قیمت های معامله شده یا ارزش های تاریخی در مدارک حسابداری ثبت میشود

2 – اصل تحقق درآمد

3 – اصل مقابله هزینه ها با در آمد

4 – اصل افشاء

 قیود یا میثاقهای تعدیل کننده – مبانی و قواعدی که قضاوت حرفه ای برای تعدیل در کاربرد اصول حسابداری قرار میگیرد قیود یا میثاقهای تعدیل کننده نامیده میشود. این قواعد تنها در مواردی قابل استفاده است که کاربرد بدون انعطاف اصول عمومی حسابداری غیر منطقی یا غیر علمی باشد و یا نتایج نامطلوبی به بار آورد .

 رویه های حسابداری یا اصول تفضیلی و یا استاندارد های حسابداری – روشهای حسابداری مبتنی بر اصول حسابداری که نحوه حسابداری انواع مختلف فعالیتها ، معاملات و عملیات مالی و گزارش نتایج عملیات و وضع  مالی را معیین میکند استاندار های حسابداری نامیده میشود . رویه های حسابداری حتی در شرایط همسان ممکن است از یک موسسه با موسسه دیگر فرق نماید

 

 

جلسه ششم(فرصت هاي شغلي براي حساب داران)

 

                                                             بنام الله

 مؤسسات بر حسب اندازه و نوع و حجم فعاليت ’ شكل حقوقي و نياز هاي اطلاعاتي كه دارند از سيستم هاي حسابداري مختلفي بهره ميگيرند .و تعداد حسابداران   و ميزان صلاحيت و مهارت تحصصي  آنها كه با كسب دانش حسابداري از طريق آموزش هاي رسمي و آموزش ضمن كار و تجربه بدست ميآيد به  ميزان اطاعات مالي مورد نياز  مؤسسه بستگي دارد با توجه به موارد فوق فرصت هاي شغلي براي حسابداران بشرح ذيل تعريف ميشود

1 ـ  بخش عمومي : فرصت هاي شغلي براي حسابداران در بخش عمومي بر حسب انواع مؤسسات به ترتيب زير طبقه بندي ميكنند

الف   : ‌سازمان هاي دولتي و ساير مؤسسات عمومي كه شرح آن در معرفي مؤسسات آمده رجوع شود به در س

ب : شركتها و  ساير مؤسسات انتفاعي بخش عمومي كه شرح آن در معرفي مؤسسات آمده رجوع شود به در س

 2 ـ  بخش خصوصي و تعاوني : فرصت هاي شغلي براي حسابداران در بخش تعاوني و خصوصي  بر حسب انواع مؤسسات به ترتيب زير طبقه بندي ميكنند

الف : مؤسسات انتفاعي بخش و شركت هاي تعاوني

ب : مؤسسات غير  انتفاعي خصوصي

ج ـ مؤسسات حرفه اي حساب داري  بخش خصوصي : حساب داران متخصص به تنهايي يا با مشاركت تعداد ديگري از حساب داران ذيصلاحيت مؤسسات حرفه اي ايجاد نمودند  و خدمات حسابداري ’مالياتي ’ مشاوره اي ’طرح و استقرار سيستم هاي حسابداري عرضه ميكنند

رشد و گشترش حساب داري

 زمينه هاي رشد و گسترش حسابداري عبارتند از

1 -  استفاده از علوم ديگر و كاربرد ابزار هاي نوين براي تهيه ‏’ پرداش و گزارش اطلاعات مالي : مثل استفاده از دانش رياضي ’ آمار ’ اقتصاد ’ ابزار هاي الكتريكي و الكترونيكي  چون ماشين و حساب و رايانه

 2 – گسترش فعاليت هاي حسابداري به فعاليت هاي گوناگون : بتناسب تحولات واقع شده در شكل ’ نوع فعاليت و حيطه عمليات و مؤسسات قلمرو حسابداري گسترش يافت